Differences

This shows you the differences between two versions of the page.

Link to this comparison view

Both sides previous revisionPrevious revision
Next revision
Previous revision
wiki:wujastyk:susrutasamhita:05-su.ka:kl_699_kalpasthana [2021/07/08 20:59] – [Edit section SS.5.1.5] dominikwiki:wujastyk:susrutasamhita:05-su.ka:kl_699_kalpasthana [2026/08/20 09:32] (current) – external edit 127.0.0.1
Line 1: Line 1:
 +<?xml version='1.0' encoding='UTF-8'?>
 <TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
  
-   <teiHeader xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0"+    <teiHeader> 
-    + 
-      <fileDesc> +        <fileDesc> 
-         <titleStmt> +            <titleStmt> 
-            <title>MS Kathmandu KL 699: Kalpasthāna</title> +                <title>MS Kathmandu KL 699: Kalpasthāna</title> 
-         </titleStmt> +            </titleStmt> 
-         <publicationStmt> +            <publicationStmt> 
-            <p>Suśruta project, University of Alberta</p> +                <p>Suśruta project, University of Alberta</p> 
-         </publicationStmt> +            </publicationStmt> 
-         <sourceDesc> +            <sourceDesc> 
-            <msDesc> +                <msDesc> 
-                + 
-               <msIdentifier> +                    <msIdentifier> 
-                  <placeName> +                        <placeName> 
-                     <settlement>Kathmandu</settlement> +                            <settlement>Kathmandu</settlement> 
-                     <country>Nepal</country> +                            <country>Nepal</country> 
-                  </placeName> +                        </placeName> 
-                  <institution>Kaiser Library</institution> +                        <institution>Kaiser Library</institution> 
-                  <repository><ref target="https://www.klib.gov.np/">https://www.klib.gov.np/</ref></repository> +                        <repository> 
-                  <collection>[collection]</collection> +                            <ref target="https://www.klib.gov.np/">https://www.klib.gov.np/</ref> 
-                  <idno>699</idno> +                        </repository> 
-                  <idno type="siglum">K</idno> +                        <collection>[collection]</collection> 
-               </msIdentifier> +                        <idno>KL 699</idno> 
-                +                        <idno type="siglum">K</idno> 
-               <msContents> + 
-                  <summary>[description of manuscript]</summary> +                    </msIdentifier> 
-                  <msItem defective="true" n="1"> + 
-                     <!-- @defective: 'false' for complete, 'true' for incomplete --> +                    <msContents> 
-                     <author role="author" xml:lang="sa">Suśruta</author> +                        <summary>The Uttaratantra of the Suśrutasaṃhitā</summary> 
-                     <title xml:lang="sa">Suśrutasaṃhitā</title> + 
-                     <!-- rubric, incipit, explicit, and finalRubric are given as examples --> +                        <msItem defective="true" n="1"> 
-                     <textLang mainLang="sa-Newa">Sanskrit in Nepalese script.</textLang> +                            <!-- @defective: 'false' for complete, 'true' for incomplete --> 
-                     <!-- @mainLang can be "sa-Deva", "sa-Mlym", "sa-Telu", "sa-Newa", etc. See ISO 15924 for more details. --> +                            <author role="author" xml:lang="sa">Suśruta</author> 
-                     <note>In the transcription of 5.1, Harshal Bhat notes the following: Missing +                            <title xml:lang="sa">Suśrutasaṃhitā</title> 
-                        verses: <list> +                            <!-- rubric, incipit, explicit, and finalRubric are given as examples --> 
-                           <item>SS.5.1.5cd </item><item>SS.5.1.5ab </item><item>SS.5.1.8cd +                            <textLang mainLang="sa-Newa">Sanskrit in Nepalese 
-                              </item><item>SS.5.1.9 </item><item>SS.5.1.10 </item><item>SS.5.1.11ab +                                script.</textLang> 
-                              </item><item>SS.5.1.12cd </item><item>SS.5.1.13ab +                            <!-- @mainLang can be "sa-Deva", "sa-Mlym", "sa-Telu", "sa-Newa", etc.  
-                              </item><item>SS.5.1.14 </item><item>SS.5.1.15 </item><item>SS.5.1.16 +                                See ISO 15924 for more details. --> 
-                              </item><item>SS.5.1.17ab </item><item>SS.5.1.22 + 
-                              </item><item>SS.5.1.23cd </item><item>SS.5.1.24 +                            <filiation corresp="#N">Nep</filiation> 
-                              </item><item>SS.5.1.30ab </item><item>SS.5.1.33cd + 
-                              </item><item>SS.5.1.34ab </item><item>SS.5.1.36ab +                        </msItem> 
-                              </item><item>SS.5.1.71ab </item><item>SS.5.1.72ab</item>+                    </msContents> 
 + 
 +                    <physDesc> 
 + 
 +                        <objectDesc form="pothi"> 
 +                            <supportDesc material="palm-leaf"/> 
 +                        </objectDesc> 
 +                        <scriptDesc> 
 +                            <scriptNote xml:id="script-śa-sa"><foreign xml:lang="sa">śa</foreign> and <foreign xml:lang="sa">sa</foreign> 
 +                                not distinguished.</scriptNote> 
 +                            <!-- this śa/sa equivalence may be wrong. Still checking, 2021-06-12  - DW --> 
 + 
 +                            <scriptNote xml:id="script-ba-va"><foreign xml:lang="ba">ba</foreign> and <foreign xml:lang="va">va</foreign> 
 +                                not distinguished.</scriptNote> 
 +                            <scriptNote xml:id="savarna-nasals"/> 
 +                            <!-- see https://github.com/chchch/upama/issues/87#issuecomment-2357860543 --> 
 + 
 +                        </scriptDesc> 
 + 
 +                    </physDesc> 
 + 
 + 
 +                    <history> 
 +                        <origin> 
 +                            <origDate calendar="Nepal" when="0301">M Saṃvat 301 (878 
 +                                CE).</origDate> 
 +                        </origin> 
 +                    </history> 
 +                </msDesc> 
 +            </sourceDesc> 
 + 
 +        </fileDesc> 
 + 
 +        <revisionDesc> 
 +            <change when="2020-04-21" who="Harshal Bhatt">Transcription of 5.1.</change> 
 +            <change when="2020-08-21" who="Madhusudan Rimal">Transcription of 
 +                5.2.</change> 
 +            <change when="2020-08-05" who="Madhusudan Rimal">Transcription of 
 +                5.3.</change> 
 +            <change when="2020-10-15" who="Harshal Bhatt">Transcription of 5.4.</change> 
 +            <change when="2020-10-27" who="Harshal Bhatt">Transcription of 5.5.</change> 
 +            <change when="2021-11-12" who="Harshal Bhatt">Added transcription of 
 +                5.7</change> 
 +            <change when="2021-11-23" who="Harshal Bhatt">Added transcription of 
 +                5.6</change> 
 +            <change when="2021-12-09" who="Harshal Bhatt">Added transcription of 
 +                5.8</change> 
 +            <change when="2024-07-31" who="Deepro Chakraborty">Added Zenodo links to the 
 +                folios and other minor corrections</change> 
 +            <change when="2025-03-31" who="Dominik Wujastyk">Removed the empty passage 
 +                tags so that these passages do not show up in the edition as being present 
 +                but empty.</change> 
 +            <change when="2025-05-20" who="Deepro Chakraborty">Updated @facs attributes in pb 
 +            elements to point to IIIF images delivered from archive.org</change> 
 +        </revisionDesc> 
 +    </teiHeader> 
 + 
 +    <text xml:lang="sa-Latn-t-sa-Deva"> 
 +        <body> 
 +            <div n="5" type="sthāna"> 
 + 
 +                <div n="1" type="adhyāya"> 
 + 
 +                    <!--                <p resp="Harshal Bhatt" style="prose">In the transcription of 5.1, 
 +                        Harshal Bhatt notes the following: Missing verses: <list> 
 +                            <item>SS.5.1.5cd </item> 
 +                            <item>SS.5.1.5ab </item> 
 +                            <item>SS.5.1.8cd </item> 
 +                            <item>SS.5.1.9 </item> 
 +                            <item>SS.5.1.10 </item> 
 +                            <item>SS.5.1.11ab </item> 
 +                            <item>SS.5.1.12cd </item> 
 +                            <item>SS.5.1.13ab </item> 
 +                            <item>SS.5.1.14 </item> 
 +                            <item>SS.5.1.15 </item> 
 +                            <item>SS.5.1.16 </item> 
 +                            <item>SS.5.1.17ab </item> 
 +                            <item>SS.5.1.22 </item> 
 +                            <item>SS.5.1.23cd </item> 
 +                            <item>SS.5.1.24 </item> 
 +                            <item>SS.5.1.30ab </item> 
 +                            <item>SS.5.1.33cd </item> 
 +                            <item>SS.5.1.34ab </item> 
 +                            <item>SS.5.1.36ab </item> 
 +                            <item>SS.5.1.71ab </item> 
 +                            <item>SS.5.1.72ab</item>
                         </list> Metre Break <list>                         </list> Metre Break <list>
-                           <item>SS.5.1.29 </item><item>SS.5.1.54 </item></list> According to KL 699 +                            <item>SS.5.1.29 </item> 
-                        concordance, the first chapters of SS 1,2,3,4 are missing. </note> +                            <item>SS.5.1.54 </item> 
-                  </msItem>+                        </list> According to KL 699 concordance, the first chapters of 
 +                        SS 1,2,3,4 are missing. </p>-->
  
-               </msContents> 
-                
-               <physDesc> 
-                  <objectDesc form="pothi"> 
-                     <!-- @form can be "pothi", "book", scroll", etc. --> 
-                     <supportDesc material="palm-leaf" 
-                        ><!-- @material can be "paper", "industrial paper", "handmade paper", "palm-leaf", "palmyra palm-leaf", "talipot palm-leaf", "birch bark", "vellum", etc. --><!-- the following <foliation> tags are examples --></supportDesc> 
-                  </objectDesc> 
-                  <scriptDesc> 
-                     <scriptNote xml:id="script-śa-sa"><foreign xml:lang="sa">śa</foreign> and 
-                           <foreign xml:lang="sa">sa</foreign> not distinguished.</scriptNote> 
-                     <!--                     this śa/sa equivalence may be wrong. Still checking, 2021-06-12  - DW --> 
-                  </scriptDesc> 
-               </physDesc> 
-                
-               <history> 
-                  <origin> 
-                     <origDate calendar="Nepal" when="0301">M Saṃvat 301 (878 CE).</origDate> 
-                     <!-- calendar can be "Vikrama", "Śaka", etc. Dates can be approximate or exact. --> 
-                  </origin> 
-               </history> 
-            </msDesc> 
-         </sourceDesc> 
-       
-      </fileDesc> 
-       
-      <revisionDesc> 
-         <change when="2020-04-21" who="Harshal Bhatt">Transcription of 5.1.</change> 
-      </revisionDesc> 
-   </teiHeader> 
  
-   <text> 
-      <body> 
-         <div n="5" type="sthāna"> 
  
-            <div n="1" type="adhyāyaḥ">+                    <!-- 143r:1 --> 
 +                    <milestone ana="line 1" facs="143r.jpg" n="143r" unit="digital_image"/>
  
-               <!-- 143r:1 --> +                    <lg xml:id="SS.5.1.1"><l>athāto nnapānarakṣākalpaṃ <abbr type="suspension">vyā</abbr><ex>khyāsyāmaḥ</ex> ||</l></lg>
-               <milestone unit="folio" n="143r.jpg"/>+
  
-               <xml:id="SS.5.1.1">athāto nnapānarakṣākalpaṃ vyā ||</l>+                    <lg xml:id="SS.5.1.2"><l>yathovāca bha<cb n="2"/>gavān dhanvantariḥ |</l></lg>
  
-               <xml:id="SS.5.1.2">yathovāca bha<cb/>gavān dhanvantariḥ |</l>+                    <lg xml:id="SS.5.1.3"><l>divodāsakṣitipatis tapodharmabhṛtāṃ varaḥ | 
 +                        <caesura/> 
 +                        <unclear extent="7" reason="torn" unit="char">suśru</unclear>tapramu<unclear>khāñ</unclear> chi<lb n="2"/>ṣyāṃ śaśāsāhata<pc> </pc>śāsanaḥ |</l></lg>
  
-               <xml:id="SS.5.1.3">divodāsakṣitipatis tapodharmabhtāṃ varaḥ | +                    <lg xml:id="SS.5.1.4"><l>ripavo vikramākrāntāḥ sve vā syuḥ ktyatāṅ gatāḥ 
-                  <caesura/> +                            |<cb n="1"/
-                  <unclear extent="7" reason="torn" unit="syllables">suśrutaprabhṛtāñ +                        <caesura/> 
-                     chi</unclear><lb n="2"/>ṃ śaśāsāhata<pc> </pc>śāsanaḥ |</l>+                        <cb n="1"/>sisṛkavaḥ krodhaviṣaṃ vivaraṃ prāpya tādṛśaṃ |</l></lg>
  
-               <xml:id="SS.5.1.4">ripavo vikramākrāntāḥ sve vā syuḥ kṛtyatāṅ gatāḥ |<cb/> +                    <lg xml:id="SS.5.1.5ab"><lviair hisyur akiñcijñaṃ npatiṃ duṣṭacetasaḥ 
-                  <caesura/> +                        | </l></lg>
-                  sisṛkṣavaḥ krodhaviaṃ vivaraṃ prāpya tādśaṃ |</l>+
  
-               <l xml:id="SS.5.1.5"> 
-viṣair hinyur akiñcijjñaṃ nṛpatiṃ duṣṭacetasaḥ | 
-</l> 
  
-               <xml:id="SS.5.1.6">tasmād vaidyena sa<cb/>tataṃ viṣād rakṣyo narādhipaḥ |</l>+                    <lg xml:id="SS.5.1.6cd"><l>tasmād vaidyena sa<cb n="2"/>tataṃ viṣād rakṣyo 
 +                        narādhipaḥ |</l></lg>
  
-               <xml:id="SS.5.1.7">yasmāc cānityacittatvam aśvavat prathitaṃ nṛṣu | +                    <lg xml:id="SS.5.1.7"><l>yasmāc cānityacittatvam aśvavat prathitaṃ nṛṣu | 
-                  <caesura/> +                        <caesura/> 
-                  tasmān na vi<lb n="3"/>śvased rājā kadācid api kasya cit |</l>+                         tasmān na vi<lb n="3"/>śvased rājā kadācid api kasya cit |</l></lg>
  
-               <xml:id="SS.5.1.8">kulīnamdhārmikaṃ snigdhamakṛśaṃ satatotthitaṃ |<cb/></l>+                    <lg xml:id="SS.5.1.8ab"><l>kulīnam dhārmikaṃ snigdham akṛśaṃ satatotthitaṃ 
 +                            |<cb n="1"/></l></lg>
  
-               <l xml:id="SS.5.1.9"/> 
  
-               <xml:id="SS.5.1.10"/>+                    <lg xml:id="SS.5.1.11cd"><l>mahānase niyuñjīta vaidyan tadvidyapūjitaṃ 
 +                        |</l></lg>
  
-               <xml:id="SS.5.1.11">mahānase niyuñjīta vaidyan tadvidyapūjitaṃ |</l>+                    <lg xml:id="SS.5.1.12ab"><l>praśastadigdeśakṛtaṃ śucibhāṇḍāṃ mahacchuciḥ 
 +                        |</l></lg>
  
-               <l xml:id="SS.5.1.12">praśastadigdeśakṛtaṃ śucibhāṇḍāṃ mahacchuciḥ |</l> 
  
-               <xml:id="SS.5.1.13">parīkṣitastrīpuru<cb/>ṣaṃ bhavec cāpi mahānasaṃ |</l>+                    <lg xml:id="SS.5.1.13cd"><l>parīkṣitastrīpuru<cb n="2"/>ṣaṃ bhavec cāpi 
 +                        mahānasaṃ |</l></lg>
  
-               <l xml:id="SS.5.1.14"/> 
  
-               <xml:id="SS.5.1.15"/>+                    <lg xml:id="SS.5.1.17cd"><l>mahānasikavoḍhḍhāraḥ saupodanika<pc> </pc>pūpikāḥ |</l></lg>
  
-               <xml:id="SS.5.1.16"/>+                    <lg xml:id="SS.5.1.18"><l>bhaveyu<lb n="4"/>r vaidyavaśagā ye cāpy anye 
 +                        tra kecanaḥ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         iṅgitajño manuṣyāṇāṃ vākceṣṭāmukha<cb n="1"/>vaikṛtaiḥ |</l></lg>
  
-               <xml:id="SS.5.1.17">mahānasikavoḍhḍhāraḥ saupaudanika<unclear>dhū</unclear>pikāḥ +                    <lg xml:id="SS.5.1.19"><l>jānīyād viṣadātāram ebhir liṅgaiś ca buddhimān | 
-                  |</l>+                        <caesura/> 
 +                         vivakṣur muhyate pṛṣṭo nottaraṃ pratipadyate |</l></lg>
  
-               <xml:id="SS.5.1.18">bhaveyu<lb n="4"/>vaidyavaśagā ye py anyetra kecanaḥ +                    <lg xml:id="SS.5.1.20"><l>apā<cb n="2"/>rthaṃ bahusaṅkīrṇṇaṃ bhāṣate pi 
-                  <caesura/> +                        mūḍhavat 
-                  iṅgitajño manuṣyāṇāṃ vākceṣṭā mukha<cb/>vaikṛtaiḥ |</l>+                        <caesura/> 
 +                         hasaty akasmād aṅgulīḥ sphoṭāyed vi<unclear extent="1" reason="smudged" unit="char">li</unclear>khe<lb n="5"/>d mahīṃ 
 +                        |</l></lg>
  
-               <xml:id="SS.5.1.19">hānīyād viṣadātāram ebhir liṅgaiś ca buddhimā+                    <lg xml:id="SS.5.1.21"><l>vepathuś cāsya bhavati trastaś cānyo nyam īkṣate 
-                  <caesura/> +                        
-                  vivakṣa<unclear>ś ca hṛte</unclearpṛṣṭo nottaraṃ pratipadyate |</l>+                        <caesura/> 
 +                         vivarṇṇavaktro dhyāma<cb n="1"/>ś ca nakhaiḥ kiñcic chinaty api 
 +                        |</l></lg>
  
-               <l xml:id="SS.5.1.20">apā<cb/>rthaṃ bahusaṅkīrṇṇaṃ bhāṣate cāpi mūḍhavat | 
-                  <caesura/> 
-                  hasaty akasmād aṅgulīḥ sphoṭāya dvi<unclear extent="1" reason="torn" unit="char" 
-                     >li</unclear>khe<lb n="5"/> mahīṃ |</l> 
  
-               <xml:id="SS.5.1.21">vepathuś cānya bhavati trastaś cānyonyam īkṣate | +                    <lg xml:id="SS.5.1.23"><l>varttate viparītaś ca viṣadātā vicetanaḥ |</l></lg>
-                  <caesura/> +
-                  vivarṇṇavaktrāvyoma<cb/>mca nakhaiḥ kiñcicchin aty api |</l>+
  
-               <xml:id="SS.5.1.22"/>+                    <lg xml:id="SS.5.1.25"><l>dantakāṣṭhe nnapāne ca tathābhyaṅge vale<cb n="2"/>khane | 
 +                        <caesura/> 
 +                         utsādane parīṣeke kaṣāye sānulepane |</l></lg>
  
-               <xml:id="SS.5.1.23">varttate viparītaś ca viadātā vicetanaḥ |</l>+                    <lg xml:id="SS.5.1.26"><l>srakṣu vastreṣu śayyāsu kavacā<lb n="6"/>bharaṇeṣu ca 
 +                        <caesura/> 
 +                         pādukāpādapīṭheu pṛṣṭheṣu gajavājināṃ |</l></lg>
  
-               <xml:id="SS.5.1.24"/>+                    <lg xml:id="SS.5.1.27"><l>viṣajuṣṭe<cb n="1"/>ṣu cānyeṣu 
 +                        dhūmanasyāñjanādiṣu | 
 +                        <caesura/> 
 +                         lakṣaṇāni pravakṣyāmi cikitsāñ cāpy anantaraṃ ||</l></lg>
  
-               <xml:id="SS.5.1.25">dantakāṣṭhennapāne ca tathābhyaṅgevale<cb/>khane +                    <lg xml:id="SS.5.1.28"><l>nṛpabhaktād balin dattaṃ<cb n="2"/> saviṣaṃ 
-                  <caesura/> +                        bhakṣayanti ye 
-                  utsādane parīṣeke kaṣāye sānulepane |</l>+                        <caesura/> 
 +                         tatraiva te vinaśyanti makikāvāyasādayaḥ |</l></lg>
  
-               <xml:id="SS.5.1.26">srukṣu vastreṣu śayyāsu kavacā<lb n="6"/>bharaṇeṣu ca | +                    <lg xml:id="SS.5.1.29"><l>hutabhuk tena <pb ana="143v IMG_0013.JPG" facs="116" n="143v"/><lb n="1"/>cānne<add place="below">na</add> bhṛśañ caṭacaṭāyate 
-                  <caesura/> +                        <caesura/> 
-                  pādukāpādapīṭheṣu pṛṣheṣu gajavājināṃ |</l>+                         mayūrakaṇhapratimo jāyate cāpi duḥsahaḥ |</l></lg>
  
-               <xml:id="SS.5.1.27">viṣajuṣṭe<cb/>ṣu cānyeu dhūmanasyāñjanādi| +                    <lg xml:id="SS.5.1.30cd"><l>cako<cb n="1"/>rasyākivairāgyaṃ jāyate 
-                  <caesura/> +                        kipram eva tu |</l></lg>
-                  lakṣaṇāni pravakṣyāmi cikitsāñcāpy anantaraṃ ||</l>+
  
-               <xml:id="SS.5.1.28">npabhaktādbalindatta<cb/> saviaṃ bhakayanti ye +                    <lg xml:id="SS.5.1.31"><l>dṣṭvānnaṃ viasasṛṭaṃ mriyate jīvajīvakaḥ 
-                  <caesura/> +                        <caesura/> 
-                  tatraiva te vinaśyanti makṣikāvāyasādayaḥ |</l>+                         kokilaḥ svaravaikṛtyaṃ kro<cb n="2"/>ñcas tu madam arcchati |</l></lg>
  
-               <xml:id="SS.5.1.29">hutabhuktena<pb n="143v"/cānnaṃ bhṛśañ caṭacaṭāyate +                    <lg xml:id="SS.5.1.32"><l>hṣyen mayūras tūdvigne 
-                  <caesura/> +                            <unclear>krośete</unclear> śukasārike 
-                  mayūrakaṇṭhapratimo jāyate pi duḥsahaḥ |</l>+                        <caesura/> 
 +                         haṃsa kṣvelati tya<lb n="2"/>rthaṃ kū<gap extent="1" reason="insertion in                             the line above" unit="char"/>jate bhṛṅgarājakaḥ |</l></lg>
  
-               <xml:id="SS.5.1.30">cako<cb/>rasyāki vairāgyaṃ jāyate kṣipram eva tu |</l>+                    <lg xml:id="SS.5.1.33ab"><l><unclear>pṛ</unclear>ṣabho visṛjaty aśra 
 +                        muñcate viṭ ca markaṭaḥ |</l></lg>
  
-               <l xml:id="SS.5.1.31">dṛṣṭvānnaṃ viṣasaṃsṛṣṭaṃ mriyate jīvajīvakaḥ | 
-                  <caesura/> 
-                  kokilaḥ svaravaikṛtyaṃ kro<cb/>ñcastu madamarcchati |</l> 
  
-               <xml:id="SS.5.1.32">hṛṣyenmayūramudvigne <unclear>krośete</unclear> śukasārike | +                    <lg xml:id="SS.5.1.34cd"><l>upa<cb n="1"/>kṣiptasya cānnasya vāṣpeṇordhvam 
-                  <caesura/> +                        udīyatā |</l></lg>
-                  haṃsa kṣvelati cātya<lb n="2"/>rthaṃ kū<unclear extent="1" unit="char"/>jate +
-                  bhṛṅgarājakaḥ |</l>+
  
-               <xml:id="SS.5.1.33">pṣato visṛjatyaśruṃ muñcate viṣṭā markaṭāḥ |</l>+                    <lg xml:id="SS.5.1.35"><l>htpīḍā bhrāntanetratvaṃ śiroduḥkhañ ca jāyate | 
 +                        <caesura/> 
 +                         tatra nasyāñjane kuṣṭhaṃ lā<cb n="2"/>majjaṃ naladaṃ madhuḥ |</l></lg>
  
-               <l xml:id="SS.5.1.34">upa<cb/>kṣiptasya cānnasya vāṣpaiṇaurvvamudīyatā |</l> 
  
-               <l xml:id="SS.5.1.35">hṛtpīḍā bhrāntanetratvaṃ śiroduḥkhañca jāyate | 
-                  <caesura/> 
-                  tatra nasyāñjate kuṣṭhaṃ lā<cb/>majjaṃ naladaṃ madhuḥ |</l> 
  
-               <xml:id="SS.5.1.36">hṛdicandanalepaś ca tathā sukhamavāpnuyāt |</l>+                    <lg xml:id="SS.5.1.36cd"><l>hṛdi candanalepaś ca tathā sukham avāpnuyāt 
 +                        |</l></lg>
  
-               <xml:id="SS.5.1.37">pāṇiprāptaṃ pā<lb n="3"/>ṇidāhaṃ nakhaśātaṅkaroti ca | +                    <lg xml:id="SS.5.1.37"><l>pāṇiprāptaṃ pā<lb n="3"/>ṇidāhaṃ nakhaśātaṅ 
-                  <caesura/> +                        karoti ca | 
-                  tatra pralepaḥ śyāmendragopasomotpalāni ca |</l>+                        <caesura/> 
 +                         tatra pralepaḥ śyāmendra<pc> </pc>gopa<pc> </pc>somotpalāni ca 
 +                        |</l></lg>
  
-               <xml:id="SS.5.1.38">sa cetpramādānmohādvā tadbhuṃkte bhojanaṃ yadi | +                    <lg xml:id="SS.5.1.38"><l>sa cet pramādān mohād vā tad bhuṃkte bhojanaṃ 
-                  <caesura/> +                        yadi | 
-                  tatosyāṣṭhīlavajjihvā jāyate rasavedanī |</l>+                        <caesura/> 
 +                         tato syāṣṭhīlavaj jihvā jāyate rasavedanī |</l></lg>
  
-               <xml:id="SS.5.1.39">tudyate dahyate cā<cb/>pi śleṣmā cāsya prasicyate | +                    <lg xml:id="SS.5.1.39"><l>tudyate dahyate cā<cb n="2"/>pi śleṣmā cāsya 
-                  <caesura/> +                        prasicyate | 
-                  tatra vāṣperitaṃ karma yac ca syād dantakāṣṭhikaṃ |</l>+                        <caesura/> 
 +                         tatra vāṣperitaṃ karma yac ca syād dantakāṣṭhikaṃ |</l></lg>
  
-               <xml:id="SS.5.1.40">mūrcchāṃ cha<lb n="4"/>rdiṃ roṣaharṣamādhmānaṃ dāham eva ca | +                    <lg xml:id="SS.5.1.40"><l>mūrcchā ccha<lb n="4"/>rdiṃ romaharṣam ādhmānaṃ 
-                  <caesura/> +                        dāham eva ca | 
-                  indriyāṇāñ ca vaikṛtyaṃ kuryād āmāśayaṃ<cb/> gataṃ |</l>+                        <caesura/> 
 +                         indriyāṇāñ ca vaikṛtyaṃ kuryād āmāśayaṃ<cb n="1"/> gataṃ |</l></lg>
  
-               <xml:id="SS.5.1.41">tatrāśu madanālāvuvimvīkośātakīphalaiḥ | +                    <lg xml:id="SS.5.1.41"><l>tatrāśu madanālāvuvimvīkośātakīphalaiḥ | 
-                  <caesura/> +                        <caesura/> 
-                  chardanaṃ dadhyudaśvibhyām athavā tāṇḍulāmvunā |</l>+                         chardanaṃ dadhyudaśvibhyām athavā tāṇḍulāmvunā |</l></lg>
  
-               <xml:id="SS.5.1.42">dāhaṃ mūrcchā<cb/>matīsāraṃ tṛṣṇām indriyavaikṛtaṃ | +                    <lg xml:id="SS.5.1.42"><l>dāhaṃ mūrcchā<cb n="2"/>m atīsāraṃ tṛṣṇām 
-                  <caesura/> +                        indriyavaikṛtaṃ | 
-                  <unclear extent="1" unit="syllables">bhū</unclear>ṭopaṃ pāṇḍutāṃ kārya +                        <caesura/> 
-                  kuryātpakvāśayaṃ ga<unclear extent="1" reason="torn" unit="char">taṃ</unclear></l>+                         āṭopaṃ pāṇḍutāṃ kārśyaṃ kuryāt pakvāśayaṃ gata<unclear extent="1" reason="torn" unit="char">ṃ</unclear></l></lg>
  
-               <xml:id="SS.5.1.43">tatra nīlīphalaṃ <unclear>śuka</unclear> sasarpiṣkaṃ +                    <lg xml:id="SS.5.1.43"><l><lb n="5"/>tatra nīlīphalaṃ śreṭhaṃ sasarpiṣkaṃ 
-                  virecanaṃ | +                        virecanaṃ | 
-                  <caesura/> +                        <caesura/> 
-                  dadhnā dūṣīviṣāriś ca peyo madhu<cb/>sapāyataḥ |</l>+                         dadhnā dūṣīviṣāriś ca peyo madhu<cb n="1"/>samāyutaḥ |</l></lg>
  
-               <xml:id="SS.5.1.44">dravadravyeṣu sarveṣu kṣīramadyodakādiṣu | +                    <lg xml:id="SS.5.1.44"><l>dravadravyeṣu sarveṣu kṣīramadyodakādiṣu | 
-                  <caesura/> +                        <caesura/> 
-                  bhavanti vividhā rājyaḥ phenavadvudajanma ca |</l>+                         bhavanti vividhā rājyaḥ phenabudbudajanma ca |</l></lg>
  
-               <xml:id="SS.5.1.45">chā<cb/>yā cātra na dṛśyante dṛśyante yadi vā punaḥ | +                    <lg xml:id="SS.5.1.45"><l>chā<cb n="2"/>yā cātra na dṛśyante dṛśyante yadi 
-                  <caesura/> +                        vā punaḥ | 
-                  bhavanti vikṛtā chidrās tanvyo vā vikṛtā<lb n="6"/>s tathā |</l>+                        <caesura/> 
 +                         bhavanti vikṛtā chidrās tanvyo vā vikṛtā<lb n="6"/>s tathā |</l></lg>
  
-               <xml:id="SS.5.1.46">śākasūpāṃ<unclear extent="1" unit="char"/>māṃsāni klinnāni +                    <lg xml:id="SS.5.1.46"><l>śākasūpāṃṇa<pc> </pc>māṃsāni klinnāni virasāni 
-                  virasāni ca | +                        ca | 
-                  <caesura/> +                        <caesura/> 
-                  sadyaḥ paryuśitānīva<cb/> vigandhīni bhavanti ca |</l>+                         sadyaḥ paryuśitānīva<cb n="1"/> vigandhīni bhavanti ca |</l></lg>
  
-               <xml:id="SS.5.1.47">gandhavarṇṇarasair hīnāḥ sarve bhakṣyāḥ phalāni ca | +                    <lg xml:id="SS.5.1.47"><l>gandhavarṇṇarasair hīnāḥ sarve bhakṣyāḥ phalāni 
-                  <caesura/> +                        ca | 
-                  pakvānyāśuḥ praku<unclear>rva</unclear>nte pākamā<cb/>māni yānti ca |</l>+                        <caesura/> 
 +                         pakvāny āśuḥ prakuthyante pākam ā<cb n="2"/>māni yānti ca |</l></lg>
  
-               <xml:id="SS.5.1.48">viśīryante kūrcakastu dantakāṣṭhagate viṣe | +                    <lg xml:id="SS.5.1.48"><l>viśīryante kūrcakas tu dantakāṣṭhagate viṣe | 
-                  <caesura/> +                        <caesura/> 
-                  jihvādantauṣṭhamāṃ<unclear extent="2" reason="torn" unit="syllables" +                         jihvādantauṣṭhamāṃ<unclear extent="2" reason="torn" unit="char">seṣu</unclear> 
-                     >seṣu</unclear><pb n="144r"/> śvayathuś copajāyate |</l>+                        <pb ana="144r IMG_0010.JPG" facs="117" n="144r"/><lb n="1"/>śvayathuś copajāyate |</l></lg>
  
-               <xml:id="SS.5.1.49">athāsya dhātakīpuṣpajam vvāmrāsthiharīkakaiḥ | +                    <lg xml:id="SS.5.1.49"><l>athāsya dhātakīpuṣpa<pc> </pc>jamvvāmrāsthi<pc> </pc>harīkakaiḥ | 
-                  <caesura/> +                        <caesura/> 
-                  sakṣaudraiḥ<cb/> pracchite śophe kartavyaṃ pratisāraṇaṃ |</l>+                         sakṣaudraiḥ<cb n="1"/> pracchite śophe kartavyaṃ pratisāraṇaṃ 
 +                        |</l></lg>
  
-               <xml:id="SS.5.1.50">athavāṅkauṇṭhamūlāni tvacaḥ saptachadasya vā | +                    <lg xml:id="SS.5.1.50"><l>athavāṅkollamūlāni tvacaḥ saptachadasya vā | 
-                  <caesura/> +                        <caesura/> 
-                  śi<unclear>rī</unclear>ṣamāṣakāś cāpi karta<cb/>vyaṃ pratisāraṇaṃ |</l>+                         śirīṣamāṣakād vāpi karta<cb n="2"/>vyaṃ pratisāraṇaṃ |</l></lg>
  
-               <xml:id="SS.5.1.51">jihvānirlekhakavalau dantakāṣṭhavadādiśet | +                    <lg xml:id="SS.5.1.51"><l>jihvānirlekhakavalau dantakāṣṭhavad ādiśet | 
-                  <caesura/> +                        <caesura/> 
-                  picchalo vahulo<lb n="2"/>bhyaṅgo vivarṇaś ca viṣānvitaḥ |</l>+                         picchalo vahalo <lb n="2"/>bhyaṅgo vivarṇaś ca viṣānvitaḥ |</l></lg>
  
-               <xml:id="SS.5.1.52">sphoṭajanmarujāsrāvastvakpākaḥ sveda<unclear>me</unclear>va ca |<cb/> +                    <lg xml:id="SS.5.1.52"><l>sphoṭā<pc> </pc>janmarujāsrāvas tvakpākaḥ 
-                  <caesura/> +                            sveda<unclear>m e</unclear>va ca |<cb n="1"/> 
-                  dāraṇañcāpi māṃsānāmabhyaṅge viṣadūṣite |</l>+                        <caesura/> 
 +                         dāraṇañ cāpi māṃsānām abhyaṅge viṣadūṣite |</l></lg>
  
-               <xml:id="SS.5.1.53">tatra sītāmvusiktasya kartavyam anulepanaṃ | +                    <lg xml:id="SS.5.1.53"><l>tatra sītāmvusiktasya kartavyam anulepanaṃ | 
-                  <caesura/> +                        <caesura/> 
-                  candanantagaraṃ kuṣṭhamu<cb/>śīraṃ veṇupatrikā |</l>+                         candanan tagaraṃ kuṣṭham u<cb n="2"/>śīraṃ veṇupatrikā |</l></lg>
  
-               <xml:id="SS.5.1.54">somavalyamṛtā śvetā padmaṃ kālīyakan tathā | +                    <lg xml:id="SS.5.1.54"><l>somavalyamṛtā śvetā padmaṃ kālīyakan tathā | 
-                  <caesura/> +                        <caesura/> 
-                  kapittharasa<unclear>mū</unclear><lb n="3"/>trābhyāṃ pālaṃ tac ca pūjyate |</l>+                         kapittharasapa<lb n="3"/>trābhyāṃ pāṇa<add place="bottom" resp="scribe">m e</add>tac ca pūjyate |</l></lg>
  
-               <xml:id="SS.5.1.55">utsādane parīṣeke kaṣāye sānulepane | +                    <lg xml:id="SS.5.1.55"><l>utsādane parīṣeke kaṣāye sānulepane | 
-                  <caesura/> +                        <caesura/> 
-                  śayyā<cb/>vastratanutreṣu vidhyādabhyagavadbhiṣak |</l>+                         śayyā<cb n="1"/>vastratanutreṣu vidyād abhyagavad bhiṣak |</l></lg>
  
-               <xml:id="SS.5.1.56">keśaśātaḥ śiroduḥkhaṃ khebhyaś ca rudhirāgamaḥ | +                    <lg xml:id="SS.5.1.56"><l>keśaśātaḥ śiroduḥkhaṃ khebhyaś ca rudhirāgamaḥ | 
-                  <caesura/> +                        <caesura/> 
-                  granthijanmottamāṅge ca<cb/>viṣajuṣṭevalekhane |</l>+                         granthijanmottamāṅge ca <cb n="2"/>viṣajuṣṭe valekhane |</l></lg>
  
-               <xml:id="SS.5.1.57">tatra pralepo vahuśo bhāvitā kṛṣṇamṛttikā | +                    <lg xml:id="SS.5.1.57"><l>tatra pralepo vahuśo bhāvitā kṛṣṇamṛttikā | 
-                  <caesura/> +                        <caesura/> 
-                  ṛṣyapi<unclear extent="1" reason="torn" unit="char">tta</unclear>ghṛ<lb n="4" +                         kapi<unclear extent="1" reason="torn" unit="char">tta</unclear>ghṛ<lb n="4"/>ta<pc> </pc>śyāmāpālindī<pc> </pc>taṇḍulīyakaiḥ |</l></lg>
-                  />taśyāmāpālindītaṇḍulīyakaiḥ |</l>+
  
-               <xml:id="SS.5.1.58">gomayasvaraso vāpi hito vā mālatī ra<cb/>saḥ | +                    <lg xml:id="SS.5.1.58"><l>gomayasvaraso vāpi hito vā mālatīra<cb n="1"/>saḥ | 
-                  <caesura/> +                        <caesura/> 
-                  raso mūṣikakarṇyā vā dhūmo vāgārasaṃjñitaḥ ||</l>+                         raso mūṣikakarṇyā vā dhūmo vāgārasaṃjñitaḥ ||</l></lg>
  
-               <xml:id="SS.5.1.59">śirobhyaṅgaḥ śirastrāṇaṃ snānamuṣṇīṣam eva ca | +                    <lg xml:id="SS.5.1.59"><liro 'bhyaṅgaḥ śirastrāṇaṃ snānam uṣṇīṣam eva ca 
-                  <caesura/> +                        
-                  srajaś ca <cb/> viṣasaṃsṛṣṭāḥ sādhayed avalekhanā<del>va</del>t |</l>+                        <caesura/> 
 +                         srajaś ca <cb n="2"/> viṣasaṃsṛṣṭāḥ sādhayed 
 +                            avalekhanā<del>va</del>t |</l></lg>
  
-               <xml:id="SS.5.1.60">mukhālepe mukhaśyāvaṃ yuktam abhyaṅgala<lb n="5"/>kṣaṇaiḥ | +                    <lg xml:id="SS.5.1.60"><l>mukhālepe mukhaśyāvaṃ yuktam abhyaṅgala<lb n="5"/>kṣaṇaiḥ | 
-                  <caesura/> +                        <caesura/> 
-                  padminīkaṇṭakaprakhyaiḥ kaṇṭakaiś copacīyate |</l>+                         padminīkaṇṭaka<pc> </pc>prakhyaiḥ kaṇṭakaiś copacīyate |</l></lg>
  
-               <xml:id="SS.5.1.61">tatra kṣaudraghṛtaṃ<cb/> pānamālepaś candanaṃ ghṛtaṃ | +                    <lg xml:id="SS.5.1.61"><l>tatra kṣaudraghṛtaṃ<cb n="1"/> pānam ālepaś 
-                  <caesura/> +                        candanaṃ ghṛtaṃ | 
-                  payasyā madhukā phañjī vandhujīva punarṇṇavā ||</l>+                        <caesura/> 
 +                         payasyā madhukā phañjī vandhujīva punarṇṇavā ||</l></lg>
  
-               <xml:id="SS.5.1.62">asvāsthyam kuñjarādīnāṃ lālāśra<cb/>vaṇam eva ca | +                    <lg xml:id="SS.5.1.62"><l> asvāsthyaṅ kuñjarādīnāṃ lālāsra<cb n="2"/>vaṇam 
-                  <caesura/> +                        eva ca | 
-                  yātuś ca sphoṭa<unclear extent="6" unit="syllables"/>meḍhragudeṣv atha |</l>+                        <caesura/> 
 +                         yātuś ca sphoṭa<unclear>naṃ</unclear>māsrāvau muṣka<pc> </pc>meḍhra<pc> </pc>gudeṣv atha |</l></lg>
  
-               <xml:id="SS.5.1.63">tatrābhyaṃgavadāya<lb n="6"/>ṣṭe yātrivāhanayoḥ kriyāṃ | +                    <lg xml:id="SS.5.1.63"><l>tatrābhyaṃgavad āca<lb n="6"/>ṣṭe yātrivāhanayoḥ 
-                  <caesura/> +                        kriyāṃ | 
-                  śoṇitāgamanaṃ khebhyaḥ śirorukkaphasaṃ<cb/>śravaḥ | </l>+                        <caesura/> 
 +                         śoṇitāgamanaṃ khebhyaḥ śiroruk kaphasaṃ<cb n="1"/>sravaḥ | </l></lg>
  
-               <xml:id="SS.5.1.64">nasyadhūmagate liṅgam indriyāṇāñ ca vaikṛtaṃ | +                    <lg xml:id="SS.5.1.64"><l>nasyadhūmagate liṅgam indriyāṇāñ ca vaikṛtaṃ | 
-                  <caesura/> +                        <caesura/> 
-                  tatra sarpirgavādīnāṃ dugdhaiḥ sātiviṣaiḥ śritaṃ |<cb/></l>+                         tatra sarpirgavādīnāṃ dugdhaiḥ sātiviṣaiḥ śritaṃ |<cb n="2"/></l></lg>
  
-               <xml:id="SS.5.1.65">nasyaṃ pānañca vihitaṃ śītaṃ samadayantikaṃ || +                    <lg xml:id="SS.5.1.65"><l>nasyaṃ pānañ ca vihitaṃ śītaṃ samadayantikaṃ || 
-                  <caesura/> +                        <caesura/> 
-                  gandhahānirvivarṇṇatvaṃ puṣpāṇāṃ mlā<lb n="7"/>natā tathā |</l>+                         gandhahānir vivarṇṇatvaṃ puṣpāṇāṃ mlā<lb n="7"/>natā tathā |</l></lg>
  
-               <xml:id="SS.5.1.66">jighrataś ca śiroduḥkhaṃ vāripūrṇṇe ca locane | +                    <lg xml:id="SS.5.1.66"><l>jighrataś ca śiroduḥkhaṃ vāripūrṇṇe ca locane | 
-                  <caesura/> +                        <caesura/> 
-                  ta<cb/>treṣṭaṃ vāṣpikaṃ karma mukhālepe ca ya smṛtaṃ ||</l>+                         ta<cb n="1"/>treṣṭaṃ vāṣpikaṃ karma mukhālepe ca yat smṛtaṃ 
 +                        ||</l></lg>
  
-               <xml:id="SS.5.1.67">karṇṇatailagate śrotre vaikṛtyaṃ śophavedanā | +                    <lg xml:id="SS.5.1.67"><l>karṇṇatailagate śrotre vaikṛtyaṃ śophavedanā | 
-                  <caesura/> +                        <caesura/> 
-                  karṇṇaśrāvaś ca ta<cb/>trāśuḥ kartavyaṃ pratipūraṇaṃ |</l>+                         karṇṇāsrāvaś ca ta<cb n="2"/>trāśuḥ kartavyaṃ pratipūraṇaṃ |</l></lg>
  
-               <xml:id="SS.5.1.68">svaraso vahuputrāyāḥ<unclear extent="1" reason="torn" +                    <lg xml:id="SS.5.1.68"><l>svaraso vahuputrāyāḥ <gap extent="8" reason="torn" unit="char"/><pb ana="144v 20IMG_0011.JPG" facs="118" n="144v"/><lb n="1"/>taṃ | 
-                     unit="pada"/><pb n="144v"/> +                        <caesura/> 
-                  <caesura/> +                         somavalkarasaś cāpi suśīto hitam iṣyate |</l></lg>
-                  somavalkarasaś cāpi suśīto hitamiṣyate |</l>+
  
-               <xml:id="SS.5.1.69">rūpadeho dāhaś ca veda<cb/>nādṛṣṭivibhramaḥ | +                    <lg xml:id="SS.5.1.69"><l>aśropadehau dāhaś ca veda<cb n="1"/>nā 
-                  <caesura/> +                        dṛṣṭivibhramaḥ | 
-                  añjane viṣasaṃsṛṣṭe bhavedāndhyamathāpi vā |</l>+                        <caesura/> 
 +                         añjane viṣasaṃsṛṣṭe bhaved āndhyam athāpi vā |</l></lg>
  
-               <xml:id="SS.5.1.70">tatra sadyo ghṛtaṃ peyaṃ tarpaṇca samāgadhaṃ | +                    <lg xml:id="SS.5.1.70"><l>tatra sadyo ghṛtaṃ peyaṃ 
-                  <caesura/> +                            tarpa<unclear>ai</unclear> ca samāgadhaṃ | 
-                  a<cb/>ñjanaṃ meṣaśṛṅgasya niryāso varuṇasya ca |</l>+                        <caesura/> 
 +                         a<cb n="2"/>ñjanaṃ meṣaśṛṅgasya niryāso varuṇasya ca |</l></lg>
  
-               <l xml:id="SS.5.1.71">kapitthameṣaśṛṅga<unclear extent="9" reason="torn" 
-                     unit="syllables"/></l> 
  
-               <l xml:id="SS.5.1.72">śophaḥ svāpas tathā srāvaḥ pādayoḥ sphoṭajanma ca |</l> 
  
-               <xml:id="SS.5.1.73">bhavanti viṣaduṣṭābhyāṃ<cb/> pādukābhyāmasaṃśayaṃ | +                    <lg xml:id="SS.5.1.71cd"><l>kapittha<pc> </pc>meṣaśṛṅga<gap extent="9" reason="torn" unit="char"/></l></lg>
-                  <caesura/> +
-                  upānatpādapīṭhāni pādukābhyāṃ prasādhayet |</l>+
  
-               <l xml:id="SS.5.1.74">bhūṣaṇāni hatārcīṃṣi na vibhānti yathā<cb/> purā | 
-                  <caesura/> 
-                  svāni sthānāni hanyuś ca dāhapākāvadāruṇaiḥ |</l> 
  
-               <xml:id="SS.5.1.75">pādukābhūṣaṇeṣūktamabhyaṃga<lb n="3"/>vidhimācaret | +                    <lg xml:id="SS.5.1.72cd"><l>śophaḥ svāpas tathā srāvaḥ dayoḥ sphoṭajanma 
-                  <caesura/> +                        ca |</l></lg>
-                  viṣopasargau vādirbhūṣaṇānto ya īritaḥ |</l>+
  
-               <xml:id="SS.5.1.76">upadravāṃ<cb/>statra vīkṣya vidadhīta cikitsitaṃ | +                    <lg xml:id="SS.5.1.73"><l>bhavanti viṣaduṣṭābhyāṃ<cb n="1"/> pādukābhyām 
-                  <caesura/> +                        asaṃśayaṃ | 
-                  mahāsugandhamagadaṃ yaṃ pravakṣyāmi tambhiṣak |</l>+                        <caesura/> 
 +                         upānatpādapīṭhāni pādukābhyāṃ prasādhayet |</l></lg>
  
-               <xml:id="SS.5.1.77">pānālepananasyeṣu vidadhī<cb/>tāñjaneṣu ca |+                    <lg xml:id="SS.5.1.74"><l>bhūṣaṇāni hatārcīṃṣi na vibhānti yathā<cb n="2"/> purā | 
-                  <caesura/> +                        <caesura/> 
-                  virecanāni tīkṣṇāni kuryātpracchardanāni ca |</l>+                         svāni sthānāni hanyuś ca dāhapākāvadāruṇaiḥ |</l></lg>
  
-               <xml:id="SS.5.1.78">śirāś ca vyadhayet<unclear>prāptā</unclear><lb n="4"/> prāptaṃ +                    <lg xml:id="SS.5.1.75"><l>pādukābhūṣaṇeṣūktam abhyaṃga<lb n="3"/>vidhim 
-                  visrāvaṇaṃ yadi +                        ācaret 
-                  <caesura/> +                        <caesura/> 
-                  mūikājaruhā pi haste vaddhā tu bhūpateḥ |</l>+                         viopasargo ṣpādir bhūṣaṇānto ya īritaḥ |</l></lg>
  
-               <xml:id="SS.5.1.79">karo<cb/>ti nirviaṃ sarvamannaṃ viṣasamāyutaṃ | +                    <lg xml:id="SS.5.1.76"><l>upadravāṃ<cb n="1"/>s tatra vīkya vidadhīta 
-                  <caesura/> +                        cikitsitaṃ | 
-                  hṛdayāvaraṇaṃ nityaṃ kuryāc ca mitramadhyagaḥ |</l>+                        <caesura/> 
 +                         mahāsugandham agadaṃ yaṃ pravakṣyāmi tam bhiṣak |</l></lg>
  
-               <xml:id="SS.5.1.80">pivedghṛtamajeyākhyama<cb/>mṛtaṃ cāpy +                    <lg xml:id="SS.5.1.77"><l>pānālepananasyeṣu vidadhī<cb n="2"/>tāñjaneṣu ca 
-                     a<unclear>nūktavān</unclear> | +                        |
-                  <caesura/> +                        <caesura/> 
-                  sarpiḥ kṣaudraṃ dadhipayaḥ pivedvā śītalañjalaṃ |</l>+                         virecanāni tīkṣāni kuryāt pracchardanāni ca |</l></lg>
  
-               <xml:id="SS.5.1.81">godhāmayū<lb n="5"/>ranakulāṃ pṛṣatā hariānapi +                    <lg xml:id="SS.5.1.78"><l>śirāś ca vyadhayet prāptāḥ<lb n="4"/> prāpta 
-                  <caesura/> +                        visrāvaaṃ yadi 
-                  viaghnānāñca satataṃ rasāsteṣāṃ pive<cb/>dapi |</l>+                        <caesura/> 
 +                         mūikājaruhā vāpi haste vaddhā tu bhūpateḥ |</l></lg>
  
-               <xml:id="SS.5.1.82">godhānakulamāseu hariṇasya ca vuddhimāṃ | +                    <lg xml:id="SS.5.1.79"><l>karo<cb n="1"/>ti nirviṣaṃ sarvam annaṃ 
-                  <caesura/> +                        viasamāyutaṃ | 
-                  dadyātsupiṣṭāṃ pālindīṃ madhukaṃ śarkarantathā |</l>+                        <caesura/> 
 +                         hṛdayāvaraṇaṃ nityaṃ kuryāc cāmitramadhyagaḥ |</l></lg>
  
-               <xml:id="SS.5.1.83">śarka<cb/>rātiviṣe deye yūre samahauṣadhe +                    <lg xml:id="SS.5.1.80"><l>pived ghṛtam ajeyākhyam a<cb n="2"/>mṛtaṃ cāpy 
-                  <caesura/> +                        abhuktavān 
-                  pārate cāpi deyā syuḥ pippalyaḥ sama<lb n="6"/>hauṣadhāḥ |</l>+                        <caesura/> 
 +                         sarpiḥ kaudraṃ dadhi payaḥ pived vā śītalañ jalaṃ |</l></lg>
  
-               <l xml:id="SS.5.1.84">sakṣaudraḥ saghṛtaḥ <unclear>śī</unclear>taḥ nimvayūṣa hitas +                    <lg xml:id="SS.5.1.81"><l>godhāmayū<lb n="5"/>ranakulāṃ pṛṣatā hariṇān api 
-                  tathā | +                        | 
-                  <caesura/> +                        <caesura/> 
-                  viṣāghnā<cb/>ni ca seveta bhakṣyabhojyāni vuddhimān |</l>+                         viṣaghnānāñ ca satataṃ rasās teṣāṃ pive<cb n="1"/>d api |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.1.82"><l>godhānakulamāṃseṣu hariṇasya ca vuddhimāṃ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         dadyāt supiṣṭāṃ pālindīṃ madhukaṃ śarkaran tathā |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.1.83"><l>śarka<cb n="2"/>rātiviṣe deye māyūre 
 +                        samahauṣadhe | 
 +                        <caesura/> 
 +                         pārṣate cāpi deyā syuḥ pippalyaḥ sama<lb n="6"/>hauṣadhāḥ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.1.84"><l>sakṣaudraḥ saghṛtaḥ śītaḥ nimvayūṣa hitas tathā 
 +                        | 
 +                        <caesura/> 
 +                         viṣāghnā<cb n="1"/>ni ca seveta bhakṣyabhojyāni vuddhimān |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.1.85"><l>pippalīmadhukakṣaudraśarkarekṣurasāmvubhiḥ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         cchardayed guptahṛdayo yadi<cb n="2"/> pītaṃ bhaved viṣam iti || </l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.1.colophon"><l>kalpe 1 || ❈ ||</l></lg> 
 +                </div> 
 + 
 +                <div n="2" subtype="adhyāya"> 
 + 
 + 
 +                    <milestone ana="line 6" facs="144v IMG_0011.JPG" n="144v" unit="digital_image"/> 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.2.1"><l>athātaḥ sthāvara<pc> </pc>viṣavijñānīyaṃ <abbr type="suspension">vyā</abbr><ex>khyāsyāmaḥ</ex> ||</l></lg> 
 + 
 + 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.2.3"><l><lb n="7"/>sthāvaraṃ jaṅgamaṃ caiva dvividhaṃ 
 +                        viṣam ucyate | 
 +                        <caesura/> 
 +                         daśādhiṣṭhānam ādyan tu dvitīyāṃ ṣo<cb n="1"/>ḍaśāśrayaṃ |</l></lg> 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.2.4"><l>mūlaṃ patraṃ phalaṃ puṣpaṃ tvak kṣīraṃ sāram eva 
 +                        ca | 
 +                        <caesura/> 
 +                         niryāso dhātavaś caiva kandañ ca daśamaṃ smṛtaṃ ||</l></lg> 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.2.5a"><l style="prose"><cb n="2"/>tatra 
 +                            klītakāśvamāraka<pc> </pc>guñjā<pc> </pc>subhaṅgurā<pc> </pc>karaṭā<pc> </pc>vidyucchikhānanta<pc> </pc>vijayā cety 
 +                        aṣṭau <pb ana="145r IMG_0081.JPG" facs="119" n="145r"/><lb n="1"/>mūlaviṣāṇi ||</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.2.5b"><l style="prose"> viṣapatrikā<pc> </pc>lamvaradā<pc> </pc>karambha<pc> </pc>mahākarambhādīni 
 +                            patraviṣā<cb n="1"/>ṇi ||</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.2.5c"><l style="prose">kumudavati<pc> </pc>reṇuka<pc> </pc>kuruvaka<pc> </pc>veṇuka<pc> </pc>karañ 
 +                        ca mahākarambha<pc> </pc>nandanā<pc> </pc>kākādīni 
 +                            guñjārūṣkara<pc> </pc>viṣavedikādīnāṃ pha<cb n="2"/>lāni 
 +                        ||</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.2.5d"><l style="prose"> ullika<pc> </pc>reṇu<pc> </pc>karambha<pc> </pc>mahākarambhādīnāṃ puṣpāṇi |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.2.5e"><l style="prose"> vallija<pc> </pc>karaghāṭaka<pc> </pc>ka<lb n="2"/>rambha<pc> </pc>nārā<unclear>ca</unclear>kādīnāṃ tvkasāraniryāsāḥ |</l></lg> 
 +                    <lg xml:id="SS.5.2.5f"><l style="prose"> kumudavati<pc> </pc>dantī<pc> </pc>snuhā<pc> </pc>jālinī<pc> </pc>prabhṛ<cb n="1"/>tīnāṃ kṣīrāṇi |</l></lg> 
 +                    <lg xml:id="SS.5.2.5g"><l style="prose"> haritāla<pc> </pc>phenāśma<pc> </pc>bhasma<pc> </pc>rakṣe<pc> </pc>prabhṛtīni dhātuviṣāṇi |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.2.5h"><l style="prose"> kālakuṭā<pc> </pc>vatsanābha<pc> </pc>sarṣapa<pc> </pc>kapālaka<pc> </pc><cb n="2"/>kardamaka<pc> </pc>vairāṭaka<pc> </pc>mustakā<pc> </pc>mahāviṣa<pc> </pc>puṣḍarīka<pc> </pc>mūlaka<pc> </pc>hālāhala<pc> </pc>śṛṃgī<pc> </pc>markaṭā<lb n="3"/>dīnāṃ kandāḥ |</l></lg> 
 + 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.2.7"><l>udveṣṭanam mūlaviṣaiḥ pralāpo moha eva ca | 
 +                        <caesura/> 
 +                         jṛmbhaṇodveṣṭa<cb n="1"/>naṃ śvāsāḥ jñeyāḥ patraviṣair nṛṇāṃ 
 +                        |</l></lg> 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.2.8"><l>muṣkaśophaḥ phalaviṣaiḥ | dāhodveṣṭanam eva ca | 
 +                        <caesura/> 
 +                         bhavet puṣpaviṣaiś chardi<cb n="2"/>r ādhmānaṃ svāpam eva ca 
 +                        |</l></lg> 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.2.9"><l>tvaksāraniryāsaviṣair upayuktair bhavanti ha | 
 +                        <caesura/> 
 +                         āsya<pc> </pc>daurgandhya<pc> </pc>pā<lb n="4"/>ruṣya<pc> </pc>śirorukkapha<pc> </pc>saṃsravāḥ |</l></lg> 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.2.10"><l>phenāgamaḥ kṣīraviṣair viḍbhede gurujihvatā | 
 +                        <caesura/> 
 +                        <cb n="1"/>hṛtpīḍanan dhātuviṣair mūrcchā dāhaś ca tāluni |</l></lg> 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.2.11"><l>prāye<add place="lower-margin">ṇa</add> 
 +                        kālaghātīni viṣāṇy etāni nirdiśet || 
 +                        <caesura/> 
 +                         kandajāni tu tī<cb n="2"/>kṣṇāni teṣām vakṣyāmi vistaraṃ |</l></lg> 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.2.12"><l>sparśājñānaṃ kālakūṭe vepathuś ca sudāruṇaḥ | 
 +                        <caesura/> 
 +                        <lb n="5"/>grīvāstambho vatsanābhe pītaviṇmūtratā tathā |</l></lg> 
 + 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.2.13"><l>sārṣape vāyuvaiguṇyam ānā<cb n="1"/>ho 
 +                        granthijanma ca | 
 +                        <caesura/> 
 +                         grīvādaurvalyavāksaṃgau pālakena bhavanti ha |</l></lg> 
 + 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.2.14"><l>prase<add place="line-below">kaḥ</add> 
 +                        kardamākhyena viḍbhedo kṣṇoś ca pītatā | 
 +                        <caesura/> 
 +                         vairāṭakenāṅgaduḥkhaṃ śirorogaś ca jāyate |</l></lg> 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.2.15"><l>gātrastambho vepathuś ca mustākena pra<metamark cert="low" place="above">.</metamark><lb n="6"/>kīrtitau | 
 +                        <caesura/> 
 +                         mahāviṣeṇāṅgasādaḥ | dāhodaravivṛddhayaḥ |</l></lg> 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.2.16"><l>puṇḍa<cb n="1"/>rīke na raktatvam akṣṇor vṛddhis 
 +                        tathodare | 
 +                        <caesura/> 
 +                         mūlakenāṅgavaivarṇyaṃ gātrastambhaś ca jāyate |</l></lg> 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.2.17"><l>dhyāmaś cire<cb n="2"/>ṇocchvasiti naro 
 +                        hālāhalena tu | 
 +                        <caesura/> 
 +                         śṛṅgīviṣeṇa hṛdaye granthiśūlodbhavo bhṛśaṃ |</l></lg> 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.2.18ab"><l><lb n="7"/>markaṭenotplavaty ū<cb n="1"/>rdhvaṃ hasaty api daśaty api |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.2.18cd"><l> kandajāny ugravīryāṇi yāny uktāni trayodaśaḥ 
 +                        | </l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.2.19ab"><l> jñeyāny uktāni kuśalair yuktā<cb n="2"/>ni 
 +                                daśabhi<choice><orig>rguṇai</orig><corr><g ref="#newa-placeholder-mark"/></corr></choice><pb ana="145v IMG_0082.JPG" facs="120" n="145v"/><lb n="1"/>
 +                        guṇaiḥ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.2.19cd"><l> rūkṣam uṣṇañ ca tīkṣṇañ <unclear>ca</unclear> 
 +                        sūkṣmam āśu<add cert="medium" resp="m. sec.">r</add> vyavāyi ca 
 +                        |</l></lg> 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.2.20"><l>vikāsi viśadañ caiva laghv apā<cb n="1"/>ki ca 
 +                        te daśaḥ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         tad raukṣyāt kopayed vātam auṣṇyāt pittaṃ saśoṇitaṃ ||</l></lg> 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.2.21"><l>taikṣṇyān matim mohayati marmavandhāñ chinatti 
 +                        ca | 
 +                        <caesura/> 
 +                         saukṣmyā<cb n="2"/>c charīrāvayavān praviśed vikriyeta ca |</l></lg> 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.2.22"><l>aviśuddham āśu tad dh<add cert="high" resp="m. sec.">i</add>nt<add cert="high" resp="m. sec.">i</add> vyavāyāt prakṛtiṃ bhajet | 
 +                        <caesura/> 
 +                        <lb n="2"/>vikāsitvād anuviśed doṣān dhātūn malān api|</l></lg> 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.2.23"><l>vaiśadyāc cāsaktagatir duścikitsañ ca <cb n="1"/>lāghavāt | 
 +                        <caesura/> 
 +                         durnirharam apākitvāt tasmāt kleśayate ciraṃ ||</l></lg> 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.2.24"><l>sthāvarañ jaṅgamam vāpi kṛtri<metamark cert="low" place="above">.</metamark><lb n="2"/>maṃ vāpi yad 
 +                        viṣaṃ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         sadyo <cb n="2"/>mārayate martyaṃ jñeyan daśaguṇa<unclear>n tu 
 +                            tat</unclear> |</l></lg> 
 + 
 + 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.2.25cd"><l>jīrṇam viṣaghnauṣadhibhir hatam vā 
 +                            dāvāgnivā<lb n="3"/>tātapaśoṣitam vā |</l></lg> 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.2.26"><l>svabhāvato vā guṇaviprahīṇaṃ <choice> 
 +                            <corr>vi</corr> 
 +                            <orig ana="unclear"/> 
 +                        </choice>śaṃ hi dūṣīviṣatām upaiti | 
 +                        <caesura/> 
 +                        <cb n="2"/>vīryālpabhāvād avibhāvanīyaṃ kaphāvṛtatvāt 
 +                        sucirānuvandhi |</l></lg> 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.2.27"><l>tenārdito bhinna<pc> </pc>purīśa<pc> </pc>varṇo 
 +                            vidagdha<pc> </pc>vairasya<pc> </pc>yutaḥ <cb n="2"/> pipāsī | 
 +                        <caesura/> 
 +                         mūrcchāṃ bhramaṃ gadgadavākyamartyo viceṣṭamāno ratim āpnuyāc ca 
 +                        |</l></lg> 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.2.28"><l>āmāśa<lb n="4"/>yasthe phaka<pc> </pc>vātarogī 
 +                        pakvāśayasthe nilapittarogī | 
 +                        <caesura/> 
 +                         bhavet samudhvastaśiro<cb n="1"/>ruhāṃgo vilūnapakṣas tu yathā 
 +                        vihaṅgaḥ |</l></lg> 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.2.29"><l>sthitaṃ rasādiṣv ayathāyathoktān karoti 
 +                        dhātuprabhavān vikārān | 
 +                        <caesura/> 
 +                         ko<cb n="2"/>pañ ca śītānilar<pc> </pc>durdineṣu yāty āśu pūrvaṃ 
 +                        śṛṇu tasya liṅgaṃ |</l></lg> 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.2.30"><l>nidrāgurutvañ ca vijṛmbhaṇa<lb n="5"/>ñ ca 
 +                        viśleṣaharṣāv athavāṅgamardaṃ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         tataḥ karoty annamadāvipākāv arocakaṃ ma<cb n="1"/>ṇḍala<pc> </pc>koṭhatāñ ca |</l></lg> 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.2.31"><l>māṃsakṣayaṃ pādakarāsyaśophaṃ pralepakacchardim 
 +                        athātisāraṃ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         dūṣīviṣaṃ śvāsatṛṣājva<cb n="2"/>rāṃś ca | kuryāt pravṛddhiṃ 
 +                        jaṭharasya cāpi |</l></lg> 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.2.32"><l>unmādam anyaj janayet tathānyad ānāham anya<lb n="6"/>t kṣapaye ca śuktraṃ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         kārśyan tathānyaj janaye ca kuṣṭhaṃ tāṃs tāṃ vikārāṃś ca 
 +                            bahuprakā<cb n="1"/>rāṃ |</l></lg> 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.2.33"><l>dūṣitaṃ deśakālā<unclear reason="overwriting">nnu</unclear>divāsvapnair abhīkṣṇaśaḥ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         yasmād vā dūṣayed dhātuṃ tasmād dūṣīviṣaṃ smṛtaṃ ||</l></lg> 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.2.34"><l>sthāva<cb n="2"/>rasyopayuktasya vege tu 
 +                        prathame nṛṇāṃ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         śyāvā jihvā bhavet stabdhā mūrcchā trāsaś ca jāya<lb n="7"/>te 
 +                        |</l></lg> 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.2.35"><l>dvitīye vepathuḥ sādo dāhaḥ kaṇṭharujas tathā | 
 +                        <caesura/> 
 +                         viṣañ cāmāśaya<pc> </pc>prāptaṃ kurute hṛdi vedanāṃ |</l></lg> 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.2.36"><l>tā<cb n="2"/>luśoṣas tṛtīye tu śūlañ cāmāśaye 
 +                        bhṛśaṃ bhṛśaṃ | 
 +                        <caesura/> 
 +                        <pb ana="146r IMG_0013.JPG" facs="121" n="146r"/><lb n="1"/>durbale harite <unclear cert="medium" reason="corrected by scribe">śū</unclear>ne jāyete cāsya 
 +                        locane |</l></lg> 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.2.37"><l>pakvāmāśayayos sādo hikkā kā<cb n="1"/>so 
 +                        ntrakūjanaṃ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         caturthe jāyate vege śirasaś cāpi gauravaṃ |</l></lg> 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.2.38"><l>kaphapraseko vaivarṇyaṃ pārśvabhedaś ca pañcame 
 +                        | 
 +                        <caesura/> 
 +                         sarvado<cb n="2"/>ṣaprakopaś ca pakvādhāṇe ca vedanā |</l></lg> 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.2.39"><l>ṣaṣṭhe sañjñāpraṇāśaś ca bhṛṣa <unclear reason="damage">cāpy a</unclear>tisā<unclear reason="damage">rya</unclear>te || 
 +                        <caesura/> 
 +                        <lb n="2"/>skanda<pc> </pc>pṛṣṭha<pc> </pc>kaṭībhāgāḥ sannirodhaś 
 +                        ca saptame || </l></lg> 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.2.40"><l>prathame viṣavege tu vāntaṃ śī<cb n="1"/>tāṃvusecitaṃ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         sarpirmadhubhyāṃ saṃyuktam agadam pā<add place="bottom">ya</add>yen naraṃ |</l></lg> 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.2.41"><l>dvitīye pūrvavad vāntaṃ viriktañ cāpi pāyayet | 
 +                        <caesura/> 
 +                         tṛtīye <cb n="2"/> gadapānan tu hitan nasyaṃ tathāñjanaṃ ||</l></lg> 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.2.42"><l>sindhuṃ caturthe lpasneham agadam pāyayed bhiṣak 
 +                        | 
 +                        <caesura/> 
 +                         pa<lb n="3"/>ñcame kṣaudramadhukakvāthayuktaṃ pradāpayet || 
 +                        <caesura/> 
 +                         ṣaṣṭhe tisāravat siddhir avasīden tu saptame | </l></lg> 
 + 
 + 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.2.44"><l>vegāntare tv anyatame kṛte karmaṇi śītalāṃ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         yavāgūṃ saghṛtaṃ kṣaudrām imāṃ dadyād viṣāpahāṃ |</l></lg> 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.2.45"><l><cb n="2"/>kośavaty agnikaḥ pāṭhā sūryavaly 
 +                        amṛtābhayā | 
 +                        <caesura/> 
 +                         śelū śirīṣakiṇihī haridre vṛha<lb n="4"/>tīdvayaṃ |</l></lg> 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.2.46"><l>punarṇṇavau hareṇuś ca tryūṣaṇaṃ śārivotpale | 
 +                        <caesura/> 
 +                         eṣāṃ yavāgū niḥ<cb n="1"/>kvāthe kṛtā hanti viṣadvayaṃ |</l></lg> 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.2.47"><l>madhukaṃ tagaraṃ kuṣṭhaṃ bhadradāruhareṇavaḥ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         mañjiṣṭhailailavālūni nāgapuṣpo<cb n="2"/>tpalaṃ sitā |</l></lg> 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.2.48"><l>viḍaṅgaṃ candanaṃ patraṃ priyaṅgu dhyāmakan 
 +                        tathā | 
 +                        <caesura/> 
 +                         haridre dve vṛhatyau ca sāri<lb n="5"/><unclear>vāṅśumatī 
 +                            valā</unclear> |</l></lg> 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.2.49"><l>kalkair eṣāṃ ghṛtaṃ siddham ajeyam iti viśrutaṃ 
 +                        | 
 +                        <caesura/> 
 +                         viṣā<cb n="1"/>ṇi hanti sarvāni śīghram evājitan tu tat ||</l></lg> 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.2.50"><l>dūṣīviṣārttaṃ susvinnam ūrdhvañ cādham ca 
 +                        śodhitaṃ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         pāyayed agadam mu<cb n="2"/>khyam idaṃ dūṣīviṣāpahaṃ ||</l></lg> 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.2.51"><l>pippalyo dhyāmakaṃ māṃsī <unclear>lopram 
 +                            elā</unclear> suvarccikā | 
 +                        <caesura/> 
 +                         vāla<lb n="6"/>kaṅ gairiko hemas tathā ca paripelavā |</l></lg> 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.2.52"><l>kṣaudrayukto gado hy eṣa dūṣīvi<cb n="1"/>ṣam 
 +                        apohati || 
 +                        <caesura/> 
 +                         dūṣīviṣārir nāmnā tu na cānyatrāpi vāryate |</l></lg> 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.2.53"><l>jvare dāhe ca hikkāyāṃ 
 +                            <unclear>srunāhe</unclear> sukrasaṃkṣa<cb n="2"/>ye | 
 +                        <caesura/> 
 +                         śophe ti sāre murcchāyāṃ tvagdoṣe jaṭhare pi ca |</l></lg> 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.2.54"><l>unmāde vepathau caiva ye <unclear>cāpy 
 +                            a</unclear><lb n="7"/>nyā upadravā | 
 +                        <caesura/> 
 +                         yathāsvaṃ teṣu kurvīta viṣaghnair eva bheṣajaiḥ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.2.55"><l>sādhya<cb n="1"/>m ātmavataḥ sadyo yāpyaṃ 
 +                        samvatsarotthitaṃ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         dūṣīviṣaṃ varjanīyam ato nyad ahitāśina || </l></lg> 
 + 
 +                    <trailer ana="trailer" xml:id="SS.5.2.end">iti kalpe 2 <cb n="2"/> || 
 +                        ❈ ||</trailer> 
 +                </div> 
 + 
 + 
 + 
 +                <div n="3" subtype="adhyāya"> 
 +                    <milestone ana="line 7" facs="146r IMG_0013.JPG" n="146r" unit="digital_image"/> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.3.1"><l>athāto jaṅgamaviṣavijñānīyaṃ kalpaṃ 
 +                            <abbr>vyā</abbr><ex>khyāsyāmaḥ</ex> || </l></lg> 
 + 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.3.3"><l>jaṅgamasya viṣasyoktā<pb ana="146v IMG_0014.JPG" facs="122" n="146v"/><lb n="1"/>ny adhiṣṭhānāni ṣoḍaśa | 
 +                        <caesura/> 
 +                         samāsena mayā yāni vistaras teṣu vakṣyate |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.3.4"><l style="prose">tatra dṛ<cb n="1"/>ṣṭi<pc> </pc>niśvāsa<pc> </pc>daṃṣṭrānakha<pc> </pc>mukha<pc> </pc>mūtra<pc> </pc>purīśārtava<pc> </pc>śukra<pc> </pc>lāṃgūla<pc> </pc>lālāsparśa<pc> </pc>mukha<pc> </pc>sandaṃśāvaśardhita<pc> </pc>gudāsthi<pc> </pc>pitta<pc> </pc>śūka<pc> </pc>śavā<cb n="2"/>ni ||</l></lg> 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.3.5.1"><l> tatra nisvāsadṛṣṭiviṣāḥ divyāḥ sarpāḥ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.3.5.2"><l> bhaumādaṃṣṭrāviṣāḥ ||</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.3.5.3"><l> 
 +                        <unclear reason="damage">mā</unclear>rjāra<lb n="2"/><pc> </pc>śva|vānara<pc> </pc> |nara|<pc> </pc>makara|<pc> </pc>maṇḍūka|<pc> </pc>pāka|matsya|<pc> </pc>godhā|<pc> </pc>śambūka|<pc> </pc>praca<cb n="1"/>lākaḥ<pc> </pc>gṛhagoḍikāś catuṣpadāś ca 
 +                            kī<unclear>ṭā</unclear>s tathānye nakhamukhadaṃṣṭrāviṣāḥ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.3.5.4"><l> kiṭipa<pc> </pc>picciṭā<pc> </pc>kaṣāyavāsika<pc> </pc>sa<cb n="2"/>rṣapaka<pc> </pc>toṭaka<pc> </pc>varcaḥkīṭāḥ | kauṇḍinyā 
 +                        mūtrapurīsaviṣāḥ ||</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.3.5.5"><l> mūṣikāḥ śukravi<lb n="3"/>ṣāḥ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.3.5.6"><l> vṛścika<pc> </pc>śvabhrara<pc> </pc>varaki<pc> </pc>matsyocciṭiṅga<pc> </pc>patravṛścikāḥ 
 +                        śūlaviṣāḥ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.3.5.7"><l> 
 +                        <cb n="1"/>lūtā lālā<pc> </pc>nakha<pc> </pc>mūtra<pc> </pc>purīṣārtava<pc> </pc>śukra<pc> </pc>daṃṣṭāviṣāḥ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.3.5.8"><l> makṣikā<pc> </pc>kaṇabha<pc> </pc>jalāyukā 
 +                        mukhasandaṃśaviṣāḥ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.3.5.9"><l> citraśī<cb n="2"/>rṣa<pc> </pc>śarāvakurdi<pc> </pc>śata<pc> </pc>dārūkāri<pc> </pc>medaka<pc> </pc>śārikā mukhasandaṃśa<pc> </pc>daṃṣtrāsya<pc> </pc>sāvasadhita<pc> </pc>gu<lb n="4"/>da<pc> </pc>purīśa<pc> </pc>viṣāḥ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.3.5.10"><l> viṣahatāsthisarpakaṇṭakavarakimatsyāsthi 
 +                            cetyasthivi<cb n="1"/>ṣāṇi ||</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.3.5.11"><l> śakalimatsyaraktarājīvakimatsyāḥ pittaviṣā 
 +                        ||</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.3.5.12"><l> sūkṣma<pc> </pc>tuṇḍocciṭiṅga<pc> </pc>vāraṭi<pc> </pc>śatapadi<pc> </pc>valabhika<cb n="2"/>śṛṅga<pc> </pc>bhramarāḥ śūkaviṣāḥ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.3.5.13"><l> kīṭasarpadehā<unclear> vya</unclear>savaḥ 
 +                        śavaviṣā |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.3.5.14"><l> śeṣās tv a<unclear reason="damage">nu</unclear><lb n="5"/>ktā mukhadaṃśaviṣeṣv eva gaṇayitavyā 
 +                        iti || ||</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.3.6"><l>bhavanti 
 +                        <caesura/> 
 +                         rājño rideśe ripa<cb n="1"/>vo jalāni 
 +                        <caesura/> 
 +                         mārgāṃś ca bha<unclear>ktā</unclear>ni ca dūṣayanti | 
 +                        <caesura/> 
 +                         tāni praduṣṭāni bhiṣag vipaścid 
 +                        <caesura/> 
 +                         viśodhayed āgamitārthaśuddhaḥ ||</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.3.7"><l>duṣṭa<cb n="2"/>ñ jalaṃ picchilam asragandhi 
 +                        <caesura/> 
 +                         phenāvṛtaṃ rājibhir āvṛtañ ca | 
 +                        <caesura/> 
 +                         maṇḍūkamatsyaṃ priyate vi<lb n="6"/>haṅgā 
 +                        <caesura/> 
 +                         mattāś ca sānūpacarā bhramanti ||</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.3.8"><l> majjanti ye cātra narāśvanāgās 
 +                        <caesura/> 
 +                         te cchardi<cb n="1"/>mohajvaraśophaśūlān | 
 +                        <caesura/> 
 +                         arcchanti teṣām apahṛtya rogāṃ 
 +                        <caesura/> 
 +                         duṣṭaṃ jalaṃ śodhayituṃ yateta | </l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.3.9"><l>dhavāśvakarṇāv atha pā<cb n="2"/>ribhadraṃ 
 +                        <caesura/> 
 +                         sapāṭalaṃ sidhraka<pc> </pc>muṣkakau ca | 
 +                        <caesura/> 
 +                         dagdhvā sarājadrumasomavalkāṃ 
 +                        <caesura/> 
 +                         taṃ bha<subst><del cause="scribal-correction">smā</del><add>sma</add></subst> śī<lb n="7"/>taṃ vikiret 
 +                        saratsu |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.3.10"><l>bhasmāñjaliñ cāpi ghaṭe <cb n="1"/> nidhāya 
 +                        <caesura/> 
 +                         viśodhayed īpsitam evam ambhaḥ || 
 +                        <caesura/> 
 +                         kṣitipradeśaṃ viṣadūṣitan tu 
 +                        <caesura/> 
 +                         tīrthaṃ śilām vāpy aribhiḥ sthalīm vā |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.3.11"><l> 
 +                        <cb n="2"/>spṛśanti gātreṇa tu yena yena 
 +                        <caesura/> 
 +                         govājināgāḥ puruṣāḥ striyo vā 
 +                        <caesura/> 
 +                        <damageSpan extent="1"/>d ā<unclear>śu śū</unclear><pb ana="147r                             IMG_0022.JPG" facs="123" n="147r"/><lb n="1"/>ya<unclear>ty a</unclear>tha dahyate ca 
 +                        <caesura/> 
 +                         śīryanti romāṇi nakhāś ca tasmiṃ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.3.12"><l>tatrāpy anantāṃ saha sarvagandhaiḥ 
 +                        <caesura/> 
 +                         pi<cb n="1"/>ṣṭvā surābhiḥ saha yojyamārgāṃ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         siñced athādbhiś ca mṛdanvitābhir 
 +                        <caesura/> 
 +                         mārgo 'sti cānyo yadi tena gacchet ||</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.3.13"><l>tṛṇeṣu bha<cb n="2"/>kteṣu ca dūṣiteṣu 
 +                        <caesura/> 
 +                         sīdanti mūrcchanti vamanti cānye | 
 +                        <caesura/> 
 +                         viḍbhedam arcchanty athavā mri<unclear reason="damage">ya</unclear>nte 
 +                        <caesura/> 
 +                        <unclear reason="damage">teṣā</unclear>ṃ<lb n="2"/> cikitsām 
 +                        prayated yathoktāṃ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.3.14"><l>viṣāpahair vyāpy agadaiḥ pralipya 
 +                        <caesura/> 
 +                         vādyāni citrāṇy upa<cb n="1"/>vādayeta | 
 +                        <caesura/> 
 +                         tārāvitāraḥ sasurendragopas 
 +                        <caesura/> 
 +                         tenaiva tulyaḥ kuruvindabhāgaḥ ||</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.3.15"><l>pittena yuktaḥ kapilāhvayena 
 +                        <caesura/> 
 +                         vā<cb n="2"/>dyapraleyo bhihitaḥ praśastaḥ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         vādyasya śabdena hi yānti nāśaṃ 
 +                        <caesura/> 
 +                         viṣāṇi ghorāṇy a<lb n="3"/>pi yāni tatra ||</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.3.16"><l>dhūme nile vā viṣasamprayukte 
 +                        <caesura/> 
 +                         khagāḥ bhramantaḥ prapatanti bhūmau | 
 +                        <caesura/> 
 +                         kāsapratiśyāyaśirovikārān 
 +                        <caesura/> 
 +                         archanti tīvrāṃ nayanāmayāṃś ca ||</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.3.17"><l>lākṣāharidrātiviṣābhayāś ca 
 +                        <caesura/> 
 +                         savakraku<cb n="2"/>ṣṭhātiviṣāhareṇu | 
 +                        <caesura/> 
 +                         priyaṅgavaś cāpyanile nidhāya 
 +                        <caesura/> 
 +                         dhūmānilau tena viśodhayīta ||</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.3.18"><l><lb n="4"/>prajām imāḥ vrahmaṇaḥ padmayoneḥ 
 +                        sṛjataḥ kila | 
 +                        <caesura/> 
 +                         akarod vighnam asuraḥ <cb n="1"/> kaiṭabho nāma darpitaḥ ||</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.3.19"><l>tataḥ kruddhasya vadanād vrahmaṇas tejasām 
 +                        nidheḥ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         krodho vigrahavāṃ bhūtvā niṣpapātātidā<cb n="2"/>urṇaḥ ||</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.3.20"><l>sa tan dadāha garjantam antakābham mahāsuraṃ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         tato suraṅ ghātayitvā tatte<unclear reason="wormhole">jo 
 +                            </unclear>va<lb n="5"/>rdhatādbhutaṃ | </l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.3.21"><l>tato viṣādo daityānām abhavat tan nirīkṣya vai | 
 +                        <caesura/> 
 +                         viṣādajananatvā<cb n="1"/>c ca viṣam ity abhidhīyate ||</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.3.22"><l>tataḥ sṛṣṭvā prajāḥ paścāt tadā taṃ krodham 
 +                        īśvaraḥ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         vyāveśayata bhūteṣu sthāvareṣu careṣu <cb n="2"/> ca ||</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.3.23"><l>yathāvya<add place="below">kta</add>rasan toyam 
 +                        antarīkṣāt mahīgataṃ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         teṣu teṣu pradeśeṣu rasaṃ<lb n="6"/> tan tan nigacchati ||</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.3.24"><l>evam eṣa <unclear reason="signs_of_overwriting">viṣaṃ sadya</unclear> dravyam prāpyāvatiṣṭhate | 
 +                        <caesura/> 
 +                         svabhāvād <cb n="1"/> eva tat tasya rasaṃ samanuvartate |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.3.25"><l>viṣe yasmād guṇāḥ sarve tīkṣṇāḥ prāyena santi 
 +                        vai | 
 +                        <caesura/> 
 +                         viṣaṃ sarvam ato jñeyaṃ sa<cb n="2"/>rvadoṣaprakopanaṃ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.3.26"><l>te tu vṛttīḥ prakupitāḥ jahati svā viṣārditāḥ 
 +                        <caesura/> 
 +                         nopayā<lb n="7"/>ti viṣam pākam ataḥ prāṇāṃ ruṇaddhi ca |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.3.27"><l>śleṣmaṇāvṛtamārgatvād ucchvāso vi<cb n="1"/>nivāryate | 
 +                        <caesura/> 
 +                         visaṃjñaḥ sati jīve pi tasmāt tiṣṭhati mānavaḥ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.3.28"><l>śukravat sarvasarpāṇām viṣaṃ sarvaśarīragaṃ | 
 +                        <caesura/> 
 +                        <cb n="2"/>kruddhānām eti cāṅgebhyaḥ śukraṃ nirmathanād iva ||</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.3.29"><l>teṣām vaḍiśavad daṃṣṭrā tāsu sajjati <pb ana="147v                             IMG_0023.JPG" facs="124" n="147v"/><lb n="1"/>cāgataṃ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         anudvṛttam viṣaṃ tasmān na vimuñcati bhoginaḥ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.3.30"><l>yasmād atyartham uṣṇañ ca tīkṣṇañ ca <cb n="1"/> 
 +                        paṭhitaṃ viṣaṃ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         ataḥ sarvaviśeṣūktaḥ pariṣekaḥ suśītalaḥ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.3.31"><l>kīṭeṣu mandaṃ nātyuṣṇam vahuvātakaphaṃ viṣaṃ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         ataḥ kīṭa<cb n="2"/>viṣe cāpi svedo na pratiṣidhyate |</l></lg> 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.3.32cd"><l>svabhāvād avatiṣṭheta prahārādaṃśayor viṣaṃ 
 +                        |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.3.33"><l>pra<unclear reason="damage">khyā</unclear><lb n="2"/>pya deham mṛtayor digdhaviddhābhidaṣṭayoḥ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         laulyād viṣārditam māṃsaṃ yaḥ khāden mṛta<cb n="1"/>mātrayoḥ 
 +                        |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.3.34"><l>yathāvi<subst><del resp="scribe">ā</del><add>a</add></subst>ṣaṃ sa rogeṇa kliśyate mriyate 
 +                        pi vā | 
 +                        <caesura/> 
 +                         ataś cāpy anayor māṃsam abhakṣyaṃ mṛtamātrayoḥ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.3.35ab"><l> muhū<cb n="2"/>rtāt tad upādeyam 
 +                                prahā<subst><add place="inline">rā</add><del>ra</del></subst> daṃśavarjitaṃ </l></lg> 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.3.35.add2"><l> 
 +                        <metamark function="insertion_marker" place="inline">#</metamark> 
 +                        <add place="bottom"><metamark function="start_insertion" place="inline">#</metamark><gap quantity="7" reason="damaged" unit="char"/><unclear>taikṣṇyoṣṇyād</unclear> 
 +                            <caesura/> 
 +                             vikāsitvāt tathaiva ca | </add></l></lg> 
 + 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.3.35.add3"><l> 
 +                        <add place="bottom"> viṣam etair guṇair yuktaṃ 
 +                            <caesura/> 
 +                             kṣate samanudhāvati 
 +                            <caesura/> 
 +                             vātātapābhyāṃ nihataṃ nirvīyam upajāyate | 
 +                            <caesura/> 
 +                             tasmād viṣahataṃ sarvam 
 +                            <caesura/> 
 +                             bhakṣitan tu na mārayet <metamark function="end_insertion" place="inline">#</metamark> 
 +                        </add> 
 +                    </l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.3.35cd"><l>savātaṃ gṛhadhūmābhaṃ purīṣaṃ yo tisāryate | </l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.3.36cd"><l> phe<lb n="3"/>nam udvamate cāpi viṣapītan tam 
 +                        āviśet ||</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.3.37"><l>viṣavyāptam ato hy agni hṛdayaṃ nirda<cb n="1"/>haty api | 
 +                        <caesura/> 
 +                         tad dhi sthānañ cetanāyāḥ svabhāvād vyāpya tiṣṭhati ||</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.3.38"><l>aśvatthadevāyatanaśmaśāna 
 +                        <caesura/> 
 +                         valmīkasandhyāsu catuṣpa<cb n="2"/>theṣu | 
 +                        <caesura/> 
 +                         yāmye ca daṣṭāḥ parivarjanīyāḥ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         ṛkṣe narā marmasu ye ca daṣṭāḥ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.3.39"><l>darvīka<lb n="4"/>rāṇām viṣam āśughāti 
 +                        <caesura/> 
 +                         sarvāṇi corjadviguṇaṃ labha<metamark function="insertion_mark"/>nte | 
 +                        <caesura/> 
 +                         ajīrṇapittānilapī<cb n="1"/>ḍiteṣu 
 +                        <caesura/> 
 +                         vṛddheṣu vāleṣu vubhukṣiteṣu |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.3.39.add1"><l> unmattamatteṣu bhayārditeṣu 
 +                        <caesura/> 
 +                         tīkṣī bhavet bhinnavalāsaheṣu <metamark function="insertion_mark">卐</metamark> 
 +                    </l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.3.35.add1"><l> 
 +                        <add place="bottom"> 
 +                            <metamark function="start_insertion">卐 </metamark> 
 +                                kṣīṇa<unclear>kṣa</unclear>te garbhiṇī<pc> </pc><unclear>kuṣṭhime</unclear>hi<unclear>rūkṣ</unclear>eṣu<lb n="6"/> deheṣv avaleṣu caiva <metamark function="end_insertion">卍</metamark>| </add></l></lg> 
 + 
 + 
 +                    <!--            <caesura/> 
 +                        <add place="lower-margin">kośa<unclear extent="12"/> valeṣu caiva</add></l> 
 + 
 +--> 
 + 
 + 
 +                    <!-- line 4 near 2nd hole --> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.3.40cd"><l>śastrakṣate ya<cb n="2"/>sya na raktam asti 
 +                        <caesura/> 
 +                         rājyo latābhiś ca na saṃbhavanti |</l></lg> 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.3.41"><l>śītābhir adbhiś ca na romaharṣo 
 +                        <caesura/> 
 +                         viṣā<unclear cert="low" reason="damage">bhi</unclear><lb n="5"/>bhūtaṃ parivarjayet taṃ || 
 +                        <caesura/> 
 +                         jihmaṃ mukhaṃ yasya ca keśaśāto 
 +                        <caesura/> 
 +                         nā sāvasādaś ca sakaṇṭha<cb n="1"/>bhaṅgāḥ |</l></lg> 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.3.42"><l>kṛṣṇaḥ saraktaḥ śvayathuś ca daṃśe 
 +                        <caesura/> 
 +                         hanvo sthiratvaṃ sa visarjanīyaḥ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         vartir ghanā yasya nireti vaktrād 
 +                        <caesura/> 
 +                         ra<cb n="2"/>ktaṃ sraved ūrdhvam adhaś ca yasya |</l></lg> 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.3.43ab"><l>daṃṣṭrānipātaś caturaś ca yasya 
 +                        <caesura/> 
 +                         taṃ cāpi vaidyaḥ parivarjayī<lb n="6"/>teti ||</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.3.colophon"><l>kalpe 3 || ❈ ||</l></lg> 
 + 
 +                    <!--naṃ 
 +                        parivarjayet taṃ || 
 +                        <caesura/> 
 +                         jihmaṃ mukhaṃ yasya ca keśaśāto 
 +                        <caesura/> 
 +                        nāsāvasādaś ca  sakaṇṭha<cb n="1"/>bhaṅgaḥ | </l> 
 +                     
 +                    <l xml:id="SS.5.3.42.bis">kṛṣṇaḥ saraktaḥ śvayathuś ca daṃśe  
 +                    <caesura/> 
 +                        hanvo sthiratvaṃ sa visarjanīyaḥ || 
 +                    <caesura/> 
 +                         vartir ghanā yasya nireti vakrād 
 +                        <caesura/> 
 +                         ra<cb n="2"/>ktaṃ sraved ūrdhvam adhaś ca yasya |</l> 
 +                     
 +                    <l xml:id="SS.5.3.43.bis">daṃṣṭānipātaś caturaś ca yasya 
 +                        <caesura/> 
 +                        taṃ cāpi vaidyaḥ parivarjayī <lb n="6"/>naṃ 
 +                        parivarjayet taṃ || 
 +                        <caesura/> 
 +                        jihmaṃ mukhaṃ yasya ca keśaśāto 
 +                        <caesura/> 
 +                        nāsāvasādaś ca  sakaṇṭha<cb n="1"/>bhaṅgaḥ | </l> 
 +                     
 +                     
 +                    <l xml:id="SS.5.3.44cd.bis"></l> 
 + 
 +                     
 + 
 +                    --> 
 + 
 +                </div> 
 + 
 + 
 + 
 + 
 +                <div n="4" type="adhyāya"> 
 + 
 +                    <!--            <p resp="Harshal Bhatt" style="prose"> In 5.4, <list> 
 +                            <item>verse no. 29-30 is given after 31</item> 
 +                            <item>32-33 are missing.</item> 
 +                            <item>In the KL 699, Metre Break at SS.5.4.20cd</item> 
 +                    </list></p>--> 
 + 
 + 
 +                    <milestone n="147v" unit="digital_image"/> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.4.1"><l>athātaḥ sarpa<pc> </pc>daṣṭa<pc> </pc>viṣa<pc> </pc>vijñānīyaṃ kalpaṃ 
 +                            <abbr>vyā</abbr><ex>khyāsyāmaḥ</ex> ||<cb n="1"/></l></lg> 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.4.3"><l>dhanvantariṃ mahāprājñaṃ sarvaśāstraviśāradaṃ 
 +                        <caesura/> 
 +                         caraṇāv upasaṅgṛhya suśrutaḥ paripṛcchati ||</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.4.4"><l>sarpasaṃkhyāṃ vibhāgaṃ ca da<cb n="2"/>ṣṭalakṣaṇam eva ca | 
 +                        <caesura/> 
 +                         jñānañ ca viṣavegānāṃ bhagavaṃ vaktum arhasi |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.4.5"><l>tasya tad va<del>va</del>canaṃ śrutvā prā<lb n="7"/>vravīd bhiṣajām varaḥ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         asaṃkhyeyā mahātmāno vāsukītakṣakādayaḥ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.4.6"><l>ma<cb n="1"/>hīdharāś ca nāgendrāḥ 
 +                            hutāgni<pc> </pc>samavarcasaḥ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         ye cāpy ajasraṃ garjanti varṣanti ca tapanti ca |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.4.7"><l>sasāgaragiridvīpā<cb n="2"/> yaiś ca sandhāryate 
 +                        mahī | 
 +                        <caesura/> 
 +                         kruddhā niśvāsadṛṣṭibhyāṃ ye hanyur akhilaṃ jagat |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.4.8"><l>namas tebhyo<pb ana="148r IMG_0025.JPG" facs="125" n="148r"/><lb n="1"/><unclear reason="torn"> na 
 +                            taiḥ ki</unclear>ñcit kāryam atra cikitsayā | 
 +                        <caesura/> 
 +                         ye tu daṃṣṭrāviṣā bhaumā ye daśaṃte ca mānavān<cb n="1"/></l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.4.9"><l>teṣāṃ saṃkhyāṃ pravakṣyāmi yathāvad anupūrvaśaḥ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         aśītir eva sarpāṇāṃ bhidyate te tu pañcadhā |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.4.10"><l>darvīkarā | maṇḍalino rā<cb n="2"/>jīmanta<add place="above"><unclear extent="1" unit="syllable"/></add>
 +                        tathaiva ca || 
 +                        <caesura/> 
 +                         nirviṣā vaikarañjāś ca trividhās te punaḥ smṛtāḥ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.4.11"><l>viṃśatiḥ<lb n="2"/> phaninas teṣāṃ ṣaṭ ca 
 +                        maṇḍalinaḥ punaḥ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         tāvanta eva vijñeyā rājīmantas trayoda<cb n="1"/>śa |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.4.12"><l>nirviṣā dvādaśa proktā vaikarañjās traya smṛtāḥ 
 +                        |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.4.13"><l>pādābhimṛṣṭā duṣṭā vā kruddhā grāsārthino pi vā 
 +                        |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.4.14"><l>te daśanti mahā<cb n="2"/>krodhās tac ca 
 +                        trividham ucyate || 
 +                        <caesura/> 
 +                         sarpitan daritam vāpi tṛtīyam atha nirviṣaṃ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         sarpa<choice cert="low"> 
 +                            <seg>grā</seg> 
 +                            <seg>srā</seg> 
 +                        </choice><lb n="3"/>trāhataṅ kecid icchanti khalu tadvidaḥ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.4.15"><l>padāni yatra dantānā<del>ṃ</del>m eka<unclear> 
 +                            dve</unclear> vā vahūni vā |<cb n="1"/> 
 +                        <caesura/> 
 +                         nimagnāny alparaktāni yāny udvṛttaḥ karoti caḥ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.4.16"><l>cuñcumālakayuktāni vaikṛtyakaraṇāni ca | 
 +                        <caesura/> 
 +                         saṃkṣiptāni saśo<cb n="2"/>phāni vidyāt tat sarpitaṃ bhiṣak |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.4.17"><l>rājyāḥ salohitā yatra nīlā vā yadi vā sitā | 
 +                        <caesura/> 
 +                         vi<lb n="4"/>jñeyan daritan tat tu bhiṣajālpaviṣānvitaṃ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.4.18"><l>aśopham alpaduṣṭāsṛk prakṛtistha<cb n="1"/>sya 
 +                        dehinaḥ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         padaṃ padāni vā vidyād aviṣāṇi cikitsakaḥ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.4.19"><l>sarpaspṛṣṭasya bhīror hi bhayena kupito 'nilaḥ 
 +                            |<cb n="2"/> 
 +                        <caesura/> 
 +                         kasyacit kurute śophaṃ sarpagātrāhatan tu tat |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.4.20"><l>vyādhitodvignadaṣṭāni jñeyāny alpa<lb n="5"/>viṣāṇi tu || 
 +                        <caesura/> 
 +                         tathātivāla<pc> </pc>vṛddhadaṣṭam alpaviṣaṃ smṛtaṃ ||</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.4.21"><l>suparṇṇadevavrahmarṣi<cb n="1"/><pc> </pc>bhūta<pc> </pc>siddhaniṣevite | 
 +                        <caesura/> 
 +                         viṣaghnauṣadhajuṣṭe ca deśe na kramate viṣaṃ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.4.22"><l>rathāṅgalāṅgalacchatrasvastikāṃkuśadhāri<cb n="2"/>ṇaḥ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         jñeyā darvīkarāḥ sarpāḥ phaṇinaḥ śīghragāminaḥ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.4.23"><l>maṇḍalair vividhaiś ci<lb n="6"/><unclear>ttrāḥ</unclear> pṛthavo mandagāminaḥ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         jñeyā maṇḍalinaś cāpi jvalitāgnisamā viṣaiḥ |<cb n="1"/></l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.4.24"><l>snigdhā vividhavarṇṇābhis tiryag ūrdhvañ ca 
 +                        rājibhiḥ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         vicitrā iva ye bhānti rājīmantas tu te smṛtāḥ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.4.25"><l>muktārūpyapra<cb n="2"/>bhā ye ca kapilā ye ca 
 +                        pannagāḥ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         suvarṇṇābhāḥ sugandhāś ca te jātyā vrāhmaṇāḥ smṛ<lb n="7"/>tāḥ</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.4.26"><l>kṣatriyāḥ snigdhavarṇṇās tu pannagā bhṛśakopanāḥ 
 +                        | 
 +                        <caesura/> 
 +                         sūryaś candraḥ<cb n="1"/> kṣitiś chatraṃ lakṣyaṃ teṣān 
 +                        tathādrijaṃ ||</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.4.27"><l>kṛṣṇā vajraprabhā ye ca lohitā varṇṇatas tathā | 
 +                        <caesura/> 
 +                         dhūmrāḥ pārāvatābhā<cb n="2"/>ś ca vaiśyās te pannagāḥ smṛtāḥ 
 +                        ||</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.4.28"><l><pb ana="148v IMG_0026.JPG" facs="126" n="148v"/><lb n="1"/>mahiṣa<subst><del>dvi</del><add>dvī</add></subst>pivarṇṇābhās 
 +                        tathaiva paruṣatvacaḥ |<cb n="1"/> 
 +                        <caesura/> 
 +                         bhinnavarṇṇāś ca ye kecic chūdrās te parikīrttitāḥ ||</l></lg> 
 + 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.4.31"><l>rajanyāḥ prathame yāme sarvāś citrāś caranti ha 
 +                        | 
 +                        <caesura/> 
 +                         śeṣās tv atho maṇḍali<cb n="2"/>no divā darvīkarās tathā |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.4.29"><l>kopayaṃty anilañ jantoḥ phaṇinaḥ sarva<lb n="2"/> eva tu | 
 +                        <caesura/> 
 +                         pittaṃ maṇḍalinaś cāpi kaphaṃ cānekarājayaḥ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.4.30"><l>atyalpasamavarṇṇābhyāṃ<cb n="1"/> 
 +                        dvidoṣakaralakṣaṇaṃ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         dampatyayogād vijñeyaṃ paravādañ ca vakṣyati |</l></lg> 
 + 
 +                    <!--      
 + 
 +                    --> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.4.34.add-1"><l> tatra darvīkarāḥ kṛṣṇasarpo mahākṛṣṇaḥ 
 +                            kṛ<cb n="2"/>ṣṇodaraḥ | sarvakṛṣṇaḥ śvetaḥ kapoto valāhako 
 +                        mahāsarpaḥ śaṃkhapālo lohi<lb n="3"/>tākṣo gavedhukaḥ parisarpaḥ 
 +                        khaṇḍaphaṇaḥ kūkuṭaḥ padmo mahāpadmaḥ<cb n="1"/> darbhapuṣpo 
 +                        dadhimukhaḥ puṇḍarīkamukho vabhrūkuṭīmukho vicitra 
 +                        puṣpābhikīrṇṇābho girisarpo rijusarpaḥ śve<cb n="2"/>tadaro 
 +                        mahāśīrṣo lagardaś ceti || </l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.4.34.add-2"><l> maṇḍalinas tu ādarśamaṇḍalaḥ śvetamaṇḍalo 
 +                            rakta<lb n="4"/>maṇḍalaḥ pṛṣato devadinnaḥ pilindako 
 +                        vṛddhagonasaḥ panasako mahāpa<cb n="1"/>nasakaḥ veṇupatrakaḥ 
 +                        śiśuko madanakaḥ pālindakaḥ tantukaḥ puṣpapāṇḍuḥ ṣaḍaṅgā gniko 
 +                        vabhru kaṣāyaḥ <cb n="2"/> khaluṣaḥ pārāvato hastābharaṇakaḥ 
 +                        tatraś citrakaḥ eṇīpadaś ceti || </l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.4.34.add-3"><l> rājīmantas tu<lb n="5"/> puṇḍarīko 
 +                        rājicitro aṅgulirājiḥ dvyaṅgulirājiḥ | vindurājiḥ karda<cb n="1"/>mas tṛṇaśoṣakaḥ svetahanur darbhapuṣpo lohitākṣaś cakrakaḥ 
 +                        kikkisādaś ceti || </l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.4.34.add-4"><l> nirviṣās tu valāhako hi patā<cb n="2"/>kaḥ śukapatro jagaro dīpyakaḥ | ilikinī | varṣāhīko 
 +                            <unclear>dvyā</unclear>hikaḥ | kṣīrikāpu<lb n="6"/>ṣpaḥ 
 +                        puṣpasakalī jyot<subst><del>i</del><add>ī</add></subst>ratho 
 +                        vṛkṣakaś ceti || </l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.4.34.add-5"><l> vaikarañjās tu trayāṇāṃ varṇṇā<cb n="1"/>nāṃ vyatirekajās tad yathā | mākuliḥ poṭagalaḥ snigdharājiś ceti 
 +                        || tatra kṛṣṇasarpeṇa gonasyāṃ vaiparī<cb n="2"/>tena vā jāto 
 +                        mākuliḥ | rājilena gonasyāṃ vaiparītyena jātaḥ poṭa<unclear reason="torn">gala</unclear>ḥ || <unclear reason="torn">kṛṣṇa</unclear><lb n="6"/>sarpeṇa rājimatyāṃ vaiparītyena vā 
 +                        jātaḥ snigdharājir iti || teṣāṃ pitṛ<cb n="1"/>vad viṣam utkarṣād 
 +                        dva ꣸ ꣸ ꣸ ꣸ ꣸ ꣸ yor mātṛ<add place="below">va</add>d ity eke | </l></lg> 
 +                    <lg xml:id="SS.5.4.34.5a"><l>evam eṣāṃ sarpāṇām aśītir vyākhyā<cb n="2"/>tāḥ ||</l></lg> 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.4.35"><l>tatra mahānetrajihvāśirasaḥ <pb ana="149r                             IMG_0017.JPG" facs="127" n="149r"/><lb n="1"/>pumāṃsaḥ | sūkṣmanetrajihvāśirasaḥ 
 +                        striyaḥ | ubhayalakṣaṇā mandaceṣṭākrodhā na<cb n="1"/>puṃsakā iti 
 +                        ||</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.4.36"><l>tatra sarveṣām eva sarpāṇāṃ sāmānyata eva 
 +                        daṣṭalakṣaṇam upadekṣyāmaḥ | kiṃ kāraṇaṃ viṣaṃ hi huta<pc> </pc>hu<cb n="2"/>tavaha<pc> </pc>niśita<pc> </pc>nistriṃśāśani<pc> </pc>kalpam āśukāri muhūrttam apy 
 +                        upekṣitam āturam atipāta<lb n="2"/>yati | na cāvakāśo sti<unclear rend="faint">ḥ</unclear> vāksamūham anusartuṃ | pratyekam api 
 +                        ca duṣṭalakṣaṇe<cb n="1"/> bhihite sa<del>rva</del>rpatraividhyāt 
 +                        kriyātraividhyaṃ bhavati | tasmāt traividhyena vakṣyāmaḥ | etad 
 +                        dhy āturahitam asaṃmohakarañ cā<cb n="2"/>sminn eva ca 
 +                        sarvavyañjanāvarodha iti |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.4.37"><l>tatra 
 +                            dar<subst><del>va</del><add>vī</add></subst>karaviṣeṇa 
 +                            tvaṅ<pc> </pc>nakha<pc> </pc>nayana<pc> </pc>vadana<lb n="3"/><pc> </pc>mūtra<pc> </pc>purīśa<pc> </pc>daṃśa<pc> </pc>kṛṣṇatvaṃ raukṣyaṃ sandhivedanā śirogauravaṃ 
 +                            kaṭīpṛṣṭhagrīvādaurva<cb n="1"/>lyaṃ jṛmbhaṇaṃ svarāvasādaḥ 
 +                        kharukharuko jaḍatā śuṣkodgāraḥ kāsaḥ śvāso hikkā vāyor 
 +                        urdhvagamanaṃ śūlodveṣṭa<cb n="2"/>naṃ kṛṣṇalālāsravaṇaṃ 
 +                        phenāgamanaṃ srotovarodhas tās tāś ca vātavedanā bhavanti ||<lb n="4"/> maṇḍalaviṣeṇa tu tvaṅ<pc> </pc>nakha<pc> </pc>nayana<pc> </pc>daśana<pc> </pc>vadana<pc> </pc>mūtra<pc> </pc>purīśa<pc> </pc>daṃ<add hand="later" place="below">śa</add><pc> </pc>pītatvaṃ śītā<cb n="1"/>bhilāṣaḥ paridhūpāyanaṃ dāhas tṛṣṇā mado mūrcchā jvaraḥ 
 +                        śoṇitāgamanam ūrdhvam adhaś ca māṃsavasāvasādaḥ | śva<cb n="2"/>yathur daṃśakotho viparītadarśanam āturakopas tās tāś ca 
 +                        pittavedanā bhavanti || <unclear reason="torn">rā</unclear><lb n="5"/>jīmadviṣeṇa tu tvaṅ<pc> </pc>nakha<pc> </pc>nayana<pc> </pc>da<del>ṃ</del>śana<pc> </pc>vadana<pc> </pc>mūtra<pc> </pc>purīśā<pc> </pc>daṃśa<pc> </pc>pāṇḍutvaṃ śīta<cb n="1"/>jvaro romaharṣa 
 +                        stavdhatvaṃ gātrāṇām ādaṃśaśophaḥ sāndrakaphaprasekaś chardir 
 +                        akṣṇoḥ kaṇḍū khurakhurakaḥ | ucchvāsa<cb n="2"/> nirodhas tās tāś 
 +                        ca kaphavedanā bhavanti ||</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.4.38"><l>tatra puruṣeṇa da<unclear>ṣṭa</unclear> ūrdhvaṃ 
 +                        prekṣate | striyā<lb n="6"/>s tiryaṅ napuṃsakenādha iti || 
 +                        garbhiṇyā pāṇḍumukho ādhmātaś ca bhavati ||<cb n="1"/> sūtikayā 
 +                        kukṣiśūlārttaḥ sarudhiraṃ mehati grāsārthimānnam ākāṃkṣati | 
 +                        vṛddhena cirān mandāś ca vegā bhavanti ||<cb n="2"/> vālenāśus 
 +                        tīkṣṇaś ca | nirviṣeṇāviṣaliṅgaṃ | andhāhikenāndhatvam eke | 
 +                            grasa<unclear reason="torn">nā</unclear><lb n="7"/>d ajagaraḥ 
 +                        prāṇaharo na viṣād iti ||</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.4.39"><l>tatra sarvasarpaviṣāṇāṃ sapta<cb n="1"/>viṣavegā 
 +                        bhavanti | tatra darvīkarāṇāṃ prathame vegaviṣaṃ śoṇitaṃ dūṣayati 
 +                        | tatpraduṣṭaṃ kṛṣṇatām upaiti |<cb n="2"/> tena kārṣṇya pipīlikāparisarpa<choice> 
 +                            <orig><unclear>ñca</unclear></orig> 
 +                            <corr>ṇa</corr> 
 +                        </choice>m iva cāṃge bhavanti || <pb ana="149v IMG_0018.JPG" facs="128" n="149v"/><lb n="1"/>dvitīye māṃsaṃ dūṣayati | 
 +                        tenātyarthakṛṣṇatā granthayaś ca bhavanti || tṛtīye me<add place="above">do</add> dūṣa<cb n="1"/>yati | tena daṃśakledaḥ 
 +                        śirogauravaṃ cakṣurgrahaṇañ ca bhavati | caturthe koṣṭham 
 +                        anupraviśati | tataḥ kaphapra<cb n="2"/>bhavān doṣāṃ kopayati tena 
 +                        tandrīkaphaprasekaḥ sandhiviśleṣaś ca bhavati || pa<unclear reason="torn">ñca</unclear><lb n="2"/>me sthīny anupraviśati 
 +                        tena parvabhedo hikkā dāhaś ca bhavati || ṣaṣṭhe majjām a<cb n="1"/>nupraviśati | tena grahaṇīdoṣā gātragauravam atīsāro hṛtpīḍā 
 +                        mūrcchā ca bhavati || saptame śukram anupraviśa<cb n="2"/>ti 
 +                        vyānañ cātyarthaṃ kopayati kaphañ ca sūkṣmaṃ srotobhyaḥ 
 +                        pracyāvayati | tena śleṣma<lb n="3"/>prādurbhāvaḥ 
 +                        kaṭīpṛṣṭhaskandabhaṅgaḥ sarvaceṣṭhāvighātaḥ ucchvāsavirodho<cb n="1"/> bhavatīti || maṇḍalinān tu prathame vege viṣaḥ śoṇitaṃ 
 +                        dūṣayati | tatpraduṣṭaṃ pītatām upaiti | tena pī<cb n="2"/>tāvabhāsatā paridāhaś ca bhavati || dvitīye māṃsaṃ dūṣayati | 
 +                        tena cātyarthapītā<lb n="4"/>ṅgatā<unclear> 
 +                        śvartha</unclear>paridāho daṃśa<del>ś ca</del> śvayathur bhavati 
 +                        || tṛtīye medo dūṣayati tena<cb n="1"/> kṛṣṇādaṃśakledaḥ svedaś ca 
 +                        bhavati || caturthe pūrvavad anupraviśya jvaram āpādayati || 
 +                        pañcame dāhaṃ sarvagātre<cb n="2"/>ṣu karoti | ṣaṣṭhasaptamayoḥ 
 +                        pūrvavad iti | rājīmatāṃ tu prathame vege śoṇi<lb n="5"/>tan 
 +                        dūṣayati || tatpraduṣṭaṃ pāṇḍutām upaiti tena romaharṣaḥ 
 +                        pāṇḍvāvabhāsaś ca puru<cb n="1"/>ṣo bhavati || dvitīye māṃsaṃ 
 +                        dūṣayati tena pāṇḍur atyarthajāḍyañ ca bhavati | tṛtīye medo <add place="below">dū</add>ṣayati tena daṃśakle<cb n="2"/>do 
 +                        kṣināsāsrāvaś ca bhavati || caturthe pūrvavad anupraviśya 
 +                            manyāstambhaśirogaurava<lb n="6"/>ñ cāpādayati || pañcame 
 +                        vāksaṃgaḥ śītajvarañ ca || ṣaṣṭhasaptamayoḥ pū<cb n="1"/>vad iti 
 +                        ||</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.4.40"><l>bhavati || dhātvaṃtareṣu yāḥ sapta kalāḥ 
 +                        saṃparikīrttitāḥ 
 +                        <caesura/> 
 +                        <unclear reason="faded">tāḥsv</unclear> ekaikam atikramya vegaṃ 
 +                            prakuru<cb n="2"/>te viṣaḥ ||</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.4.41"><l>yenāntareṇa tu kalāḥ kālakalpaṃ bhinatti ha | 
 +                        <caesura/> 
 +                         samīraṇenohyamānaṃ<lb n="7"/> tat tu vegāntaraṃ mataṃ ||</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.4.42"><l>śūnāṅgaḥ prathame vege paśuḥ pradhyāti duḥkhitaḥ 
 +                            ||<cb n="1"/> 
 +                        <caesura/> 
 +                         dvitīye lālimān kiñci<unclear>ddhṛ</unclear>ṣṭāṅgaḥ pīḍyate hṛdi 
 +                        |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.4.43"><l>tṛtīyasya śiroduḥkhaṃ karṇṇagrīvāñ ca bhajyate | 
 +                        <caesura/> 
 +                         caturthe<cb n="2"/> vepate mūḍhaḥ khādaṃ dantāñ jahāty asūn |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.4.44"><l>kecid vegatrayaṃ prāhur 
 +                            anta<unclear>sve</unclear>deṣu ta<pb ana="150r IMG_0015.JPG" facs="129" n="150r"/><lb n="1"/>dvidaḥ || 
 +                        <caesura/> 
 +                         vede tu prathame pakṣī dhyāti muhyaty ataḥ paraṃ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.4.45"><l>dvitīye vihvalaḥ kūjan pakṣī<cb n="1"/>maraṇam 
 +                        arcchati | 
 +                        <caesura/> 
 +                         kecid ekaṃ vihaṅgeṣu viṣaveṣam uṣanti vai || 
 +                        <caesura/> 
 +                         mārjāranakulādīnāṃ viṣaṃ nātipravartata iti ||</l></lg> 
 + 
 +                    <l ana="trailer" style="prose">kalpe<cb n="2"/><unclear>4</unclear> 
 +                        ||</l> 
 +                </div> 
 + 
 + 
 +                <div n="5" type="adhyāya"> 
 + 
 +                    <!--                       <note resp="Harshal Bhatt"> In 5.5, <list> 
 +                                    <item>Missing verses 23cd, 24ab, 25cd, 28cd, 33, 47cd, 51cd, 52, 
 +                                        54cd, 55, 58cd, 78cd, 79-83, 84cd, 85ab</item> 
 +                                    <item>Additions 58.1, 52.1,</item> 
 +                                    <item> Observations - KL 699 Metre break 7ab, 20cd</item> 
 +                                    <item> Missing 25</item> 
 +                                </list> 
 +                            </note> 
 +                    --> 
 +                    <milestone n="150r IMG_0016" unit="digital_image"/> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.5.1"><l>athātaḥ sarpa<pc> </pc>daṣṭa<pc> </pc>cikitsitaṃ 
 +                            kalpaṃ<abbr>vyā</abbr><ex>khyāsyāmaḥ</ex> ||</l></lg> 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.5.3"><l>sarvair evāditaḥ sarpaiḥ<lb n="2"/> śākhādaṣṭasya 
 +                        dehinaḥ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         vadhnīyād gāḍham upari daṃśāt tu caturaṃgulaṃ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.5.4"><l>plotacarmānta<cb n="1"/>valkānāṃ mṛdunānyatamena 
 +                        vā | 
 +                        <caesura/> 
 +                         na paryeti <del>cā</del>viṣaṃ deham ariṣṭābhir nivāritaṃ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.5.5"><l>dahed daṃśam athoddhṛtya yatra vandho na jāya<cb n="2"/>te | 
 +                        <caesura/> 
 +                         ācūṣaṇacchedadāhāḥ sarvatraiva tu pūjitāḥ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.5.6"><l>pratipūrya mukhaṃ pāṃśo<unclear reason="faded">r</unclear> hitam ā<lb n="3"/>cūṣaṇaṃ bhavet | 
 +                        <caesura/> 
 +                         sandaṣṭavyo thavā sarpo daṣṭamātreṇa jānatā ||</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.5.7"><l>atha maṇḍalida<cb n="1"/>ṣṭan tu na kathañ ca 
 +                        dāhayet | 
 +                        <caesura/> 
 +                         sa pittaviṣavāhulyād daṃśo dāhād vināśayet |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.5.8"><l>ariṣṭāv api mantrais tu vadhnīyān ma<cb n="2"/>ntrakovidaḥ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         sā tu rajvādibhir vaddhā viṣapūtikarī matā |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.5.9"><l>devavrahmarṣivihitāḥ ma<lb n="4"/>ntrāḥ 
 +                        satyatapomayāḥ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         bhavaṃty anatyayāḥ kṣipraṃ viṣaṃ hanyuś ca dustaraṃ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.5.10"><l>viṣaṃ te<cb n="1"/>jomayair mantraiḥ 
 +                        satyavrahmatapomayaiḥ 
 +                        <caesura/> 
 +                         yathā nivāryate kṣipraṃ prayuktair na tathauṣadhaiḥ</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.5.11"><l>mantrāṇāṃ grahaṇaṃ kāryaṃ strī<cb n="2"/>māṃsamadhuvarjinā | 
 +                        <caesura/> 
 +                         yatāhāreṇa śucinā kuśāstaraṇaśāyinā |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.5.12"><l>gandhamālyopahā<lb n="4"/>raiś ca valibhiś cāpi 
 +                        devatā | 
 +                        <caesura/> 
 +                         pūjayet mantrasidhyarthaṃ japahomaiś ca yatnataḥ ||<cb n="1"/></l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.5.13"><l>mantrās tv avidhinā proktā hīnā vā 
 +                        svaravarṇṇataḥ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         yasmān na siddhim āyāṃti tasmād yojyo gadakramaḥ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.5.14"><l>daṃśāt samantāc ca<cb n="2"/> sirāṃ vyadhayet 
 +                        kuśalo bhiṣak | 
 +                        <caesura/> 
 +                         śākhāśrayāṃ lalāṭo ca veddhavyā visṛte viṣe |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.5.15"><l><unclear reason="torn">rakta</unclear> ni<lb n="6"/>rhriyamānan tu kṛtsnaṃ nirharate viṣaṃ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         tasmād visrāvayed raktaṃ sā hy asya paramā<cb n="1"/> kriyā |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.5.16"><l>daṃśaṃ samantād agadaiḥ pracchayitvā ca lepayet 
 +                        | 
 +                        <caesura/> 
 +                         candanośīrasiktena vāriṇā cāpi secayet |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.5.17"><l>pā<cb n="2"/>yayec cāgadāṃ tās tāṃ 
 +                        dadhikṣaudraghṛtādibhiḥ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         tadalābhe hitā vā syāt kṛṣṇavalmīkamṛttikā<lb n="7"/><subst><add>|</add><del>ḥ</del></subst></l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.5.18"><l>kovidāraśirīṣārkaṃ kaṭabhīr vāpi bhakṣayet | 
 +                        <caesura/> 
 +                         na pivet tailakaulatthaṃ<cb n="1"/> madyaṃ sauvīrakaṃ ca na |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.5.19"><l>dravam anyat tu yat kiñcit pītvā pītvā tad 
 +                        uddharet | 
 +                        <caesura/> 
 +                         prāyo hi vamanenaiva sukhaṃ nirhriyate<cb n="2"/> viṣaṃ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.5.20"><l>phaṇināṃ viṣavege tu prathamaṃ śoṇitaṃ haret | 
 +                        <caesura/> 
 +                         dvitī madhusarpirbhyām agadaṃ sa<unclear reason="torn">ha 
 +                            pā</unclear><pb ana="150v IMG_0014.JPG" facs="131" n="150v"/><lb n="1"/>yayet |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.5.21"><l>nastaḥ<pc> </pc>karmāñjane yuṃjyāt tṛtīye 
 +                        viṣanāśanaṃ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         vānte caturthe viṣaghnāṃ yavā<cb n="1"/>gūṃ pāyayed bhiṣak <add hand="second_scribe" place="bottom">* śītopacāraṃ puruṣaṃ 
 +                            vegayoḥ pañcaṣaṣṭhayoḥ pāyayet chodhanaṃ tīkṣṇaṃ yavāgūñ cāpi 
 +                            kīrttitā saptame tv avapīḍena śiras tīkṣṇena śodhayet pūrvā 
 +                            maṇḍalināṃ vegā darvīkaravad ācaret tṛtīye ca viriktasya 
 +                            *</add></l></lg> 
 +                    <lg xml:id="SS.5.5.22"><l><add>śītopacāraṃ puruṣaṃ vegayoḥ pañcaṣaṣṭhayoḥ 
 +                            pāyayet chodhanaṃ tīkṣṇaṃ yavāgūñ cāpi kīrttitā</add></l></lg> 
 +                    <lg xml:id="SS.5.5.23"><l><add>saptame tv avapīḍena śiras tīkṣṇena 
 +                            śodhayet</add></l></lg> 
 +                    <lg xml:id="SS.5.5.24"><l><add>pūrvo maṇḍalināṃ vego darvīkaravad 
 +                            ācaret</add></l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.5.26"><l><add>tṛtīye ca viriktasya </add> 
 +                        <!-- 
 +                    <l xml:id="SS.5.5.22"> 
 +                        <add place="below"> 
 +                            <unclear reason="faded">śītopacāraṃ puruṣaṃ vegayoḥ 
 +                                pañcaṣaṣṭhayoḥ 
 +                                <caesura/> 
 +                                 pāyayet chodhanaṃ tīkṣṇaṃ yavāgūñ cāpi kīrttitā</unclear> 
 +                        </add> 
 +                    </l> 
 + 
 +                    <l xml:id="SS.5.5.23"> 
 +                        <add place="below">saptame tv avapīḍena śiras tīkṣṇena 
 +                            śodhayet</add> 
 +                    </l> 
 + 
 +                    <l xml:id="SS.5.5.24"> 
 +                        <add place="below">pūrvā maṇḍalināṃ vegā darvīkaravad ācaret</add> 
 +                    </l> 
 + 
 +                    <l xml:id="SS.5.5.26"><add place="below">tṛtīye ca viriktasya</add> 
 +                        yavāgūn dāpayed dhitām | 
 +                        --> yavāgum dāpayed dhitāṃ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         caturthe pañcame cāpi darvīkaravad ācaret |</l></lg> 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.5.27"><l>kākolyādir hitaḥ ṣa<cb n="2"/>ṣṭhe peyaś ca 
 +                        madhuro gadaḥ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         hito vapīḍe tv agadaḥ saptame viṣanāśanaḥ ||</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.5.28"><l>atha rāji<lb n="2"/>matāṃ vege prathame śoṇitaṃ 
 +                        haret |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.5.29"><l>vāṃtaṃ dvitīye tv agadaṃ pāyayed viṣanāśanaṃ 
 +                            |<cb n="1"/> 
 +                        <caesura/> 
 +                         tṛtīyādiṣu triṣv eva vidhir dārvvīkaro hitaḥ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.5.30"><l>ṣaṣṭhe ñjanaṃ tīkṣṇatamam avapīḍaś ca saptame | 
 +                        <caesura/> 
 +                         garbhiṇīvālavṛddhānāṃ si<cb n="2"/>rāvedhavivarjitaṃ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.5.31"><l>viṣārttiṣu yathoddiṣṭaṃ vidhānaṃ mṛdu śasyate | 
 +                        <caesura/> 
 +                         raktāvasekā<lb n="3"/>ñjanāni naratulyā<subst><del n="2" type="chars"/><add>ny ajā</add></subst>vike |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.5.32"><l>gavāśvayos ta dviguṇāṃ triguṇaṃ mahiṣoṣṭrayoḥ 
 +                            |<cb n="1"/> 
 +                        <caesura/> 
 +                         caturguṇaṃ tu nāgānāṃ kevalaṃ sarvapakṣiṇāṃ |</l></lg> 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.5.34"><l>deśe prakṛti<pc> </pc>sātmya<pc> </pc>ntu<pc> </pc>viṣavegavalāvalaṃ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         pradhārya nipunaṃ vudhyā<cb n="2"/> tataḥ karma samācaret |</l></lg> 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.5.47cd"><l>niḥśeṣaṃ nirharec cainaṃ viṣaṃ paramadurjayaṃ 
 +                        |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.5.48"><l>svalpam a<unclear reason="torn">py 
 +                            a</unclear><lb n="4"/>vatiṣṭhaṃ hi bhūyo vegāya kalpate | 
 +                        <caesura/> 
 +                         kuryād vā sādavaivarṇṇyajvarakāsasirorujaḥ |<cb n="1"/></l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.5.49"><l>śoṣaśophapratiśyāyatimirāruci<pc> </pc>jāḍyatāṃ 
 +                        | 
 +                        <caesura/> 
 +                         tāsu cāpi yathāyogaṃ pratikarma prayojayet |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.5.50"><l>viṣārttopa<cb n="2"/>dravāṃś cāpi yathāsvaṃ 
 +                        samupācaret || 
 +                        <caesura/> 
 +                         athāriṣṭāṃ vimucyāśuḥ pracchayitvāṃkitaṃ ta<lb n="5"/>yā |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.5.51"><l>vidyāt tatra viṣaṃ skannaṃ bhūyo vegāya kalpate 
 +                        |</l></lg> 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.5.52.add-1"><l> viṣāpāye nilaṃ kruddhaṃ ja<cb n="1"/>yed 
 +                        anilavāraṇaiḥ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.5.53"><l>taila<pc> </pc>madya<pc> </pc>kulatthāmbla<pc> </pc>varjair viṣaharāyutaiḥ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         pittaṃ pittajvaraharaiḥ kaṣāyasneharecanaiḥ |<cb n="2"/></l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.5.54"><l>kapham āragvadhādyena sakṣaudreṇa gaṇena tu 
 +                        ||</l></lg> 
 + 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.5.56"><l>gāḍhaṃ vaddhe riṣṭayā pracchite vā tīkṣṇair 
 +                            le<lb n="6"/>pair viṣaśeṣeṇa vāpi | 
 +                        <caesura/> 
 +                         śūne gātre klinnam atyarthapūti śīrṇṇaṃ māṃsaṃ viṣapūti pra<cb n="1"/>diṣṭaṃ ||</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.5.57"><l>sadya kṣataṃ pacyate yasya jantoḥ 
 +                        <caesura/> 
 +                         kṛṣṇaṃ raktaṃ sravate dahyate ca | 
 +                        <caesura/> 
 +                         śyāvībhūtaṃ klinnam atyarthapūti 
 +                        <caesura/> 
 +                         kṣatāt māṃsaṃ śī<cb n="2"/>ryate yasya cāpi |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.5.58"><l>tṛṣṇā mūrcchā jvaradāhau ca yasya digdhāhataṃ 
 +                        taṃ manujam vyavasyet ||<lb n="7"/></l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.5.58.add-1"><l> liṅgāny etāny eva vā yasya vidyād vraṇe 
 +                        viṣaṃ yasya dattaṃ pramādāt | 
 +                        <caesura/> 
 +                         digdhāhataṃ vi<cb n="1"/>ṣaṃ juṣṭaṃ vraṇañ ca ye cāpy anye 
 +                            viṣapū<add place="above">tivraṇārttāḥ ||</add></l></lg> 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.5.59cd"><l> 
 +                        <add> teṣāṃ dhīmāṃn adhimāṃsāny apohya jallaukābhiḥ śoṇitaṃ 
 +                                cāpahṛ<cb n="2"/>tvā</add> 
 +                    </l></lg> 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.5.60"><l>hṛtvā doṣān ūrdhvamadhaś ca samyak | siñcec 
 +                        chītaiḥ kṣīriṇāṃ tvakaṣāyaiḥ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         vastrā<pb ana="151r IMG_0018.JPG" facs="132" n="151r" type="digital_image"/><lb n="1"/>ntarāṃ dāpayec ca pradehāñ 
 +                        cchītair dravyai ghṛtayuktair viṣaghnaiḥ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.5.61"><l> kṣate sthitiḥ sa viṣair e<cb n="1"/>ṣa eva 
 +                        vidhiḥ kāryaḥ pittaviṣe tathaiva || 
 +                        <caesura/> 
 +                         tṛvṛd viśalyā madhukaṃ haridre mañjiṣṭha<pc> </pc>va<unclear reason="faded">krau</unclear> lavaṇaś ca sarvaḥ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.5.62"><l>kaṭutrikaṃ cai<cb n="2"/>va vicūrṇṇitāni śṛṅge 
 +                        nidadhyāt madhusaṃyutāni | 
 +                        <caesura/> 
 +                         eṣo gado hanti viṣaṃ prayuktaḥ pā<lb n="2"/>nāñjanābhyañjana<pc> </pc>nasya<pc> </pc>yogaiḥ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.5.63"><l>avāravīryo viṣavegahantā mahāgado nāma<cb n="1"/> mahāprabhāvaḥ || 
 +                        <caesura/> 
 +                         viḍaṅga<pc> </pc>pāṭha<pc> </pc>triphalājamoda hiṃguni vakraṃ 
 +                        trikaṭuṃ tathaiva |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.5.64"><l>sarvaś ca vargo lavaṇaḥ sasūkṣmaḥ sa<cb n="2"/>citrakakṣaudrayuto nidheyaḥ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         śṛṃge gavāṃ śṛṃgamayena caiva pracchāditaḥ pakṣam upekṣi<lb n="3"/>taś ca |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.5.65"><l>eṣo gada sthāvarajaṅgamānāñ jetā viṣāṇām ajito 
 +                        hi nāmnā || 
 +                        <caesura/> 
 +                         prapau<cb n="1"/>ṇḍarīkaṃ suradāru rāsnā kālānusārī kaṭurohaṇīś 
 +                        ca |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.5.66"><l>sthauṇeyakadhyāmaka<pc> </pc>padmakāni 
 +                            punnāga<pc> </pc>tālīsa<pc> </pc>suva<cb n="2"/>rcikāś ca | 
 +                        <caesura/> 
 +                         kuṭannaṭailāsitasinduvārāḥ 
 +                        <caesura/> 
 +                         śaileyakuṣṭhe tagaraṃ priyaṃṅguḥ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.5.67"><l>lodhraṃ <lb n="4"/> tathā guggula<pc> </pc>gairikañ ca 
 +                        <caesura/> 
 +                         sasaindhave pippalināgare ca | 
 +                        <caesura/> 
 +                         sūkṣmāṇi cūrṇṇāni samā<cb n="1"/>ni kṛtvā śṛṅge nidadhyāt 
 +                        madhusaṃyutāni |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.5.68"><l>eṣo gadas tārkṣya iti pradiṣṭo viṣan nihanyād 
 +                        api takṣakasya || 
 +                        <caesura/> 
 +                         māṃsī<cb n="2"/>hareṇutriḥphalāmuruṅgī mañjiṣṭha<pc> </pc>yaṣṭyāhvaya<pc> </pc>padmakāni |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.5.69"><l>viḍaṅgatālīsasu<unclear reason="torn">ga</unclear><lb n="5"/>ndhikailā tvakkuṣṭhavakrāṇi 
 +                        sacandanāni | 
 +                        <caesura/> 
 +                         bhārgī paṭolīkiṇi hī sapāṭhā mṛ<cb n="1"/>gādanī kroṣṭakamekhalā 
 +                        ca |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.5.70"><l>pālindyaśokau kramukaṃ surasyā prasūnam 
 +                        āruṣkarajañ ca puṣpaṃ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         cūrṇṇāny athaiṣāṃ ni<cb n="2"/>hitāni śṛṅge deyāni pittāni 
 +                        samākṣikāni |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.5.71"><l>varāhagodhāśikhiśalyakānāṃ mā<lb n="6"/>rjārajaṃ 
 +                        pārṣatanākule ca | 
 +                        <caesura/> 
 +                         yasyāgado yaṃ sukṛto gṛhastho nāmnārṣabho nāma<cb n="1"/> 
 +                        nararṣabhasya |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.5.72"><l>na tatra sarpāḥ kuta eva kīṭās tyajanti vīryāṇi 
 +                        viṣāṇi caiva | 
 +                        <caesura/> 
 +                         etena bheryaḥ paṭahāś ca di<cb n="2"/>gdhāḥ nānadyamānā viṣam āśu 
 +                        hanyuḥ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.5.73"><l>digdhāḥ patākāś ca nirīkṣya sadyo viṣābhi<cb n="7"/>bhūtāḥ sukhino bhavanti || 
 +                        <caesura/> 
 +                         lākṣā hareṇvau naladapriyagvau mañjiṣṭhayaṣṭyāhva<cb n="1"/>yapṛthvikāś ca |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.5.74"><l>cūrṇṇīkṛto yaṃ rajanāvimiśro vargo nidheyo 
 +                        madhusarpiṣāktaḥ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         śṛṅge gavāṃ pūrvavad ā pi<cb n="2"/>dhāṇas tataḥ prayojyo 
 +                            ñjana<pc> </pc>pāna<pc> </pc>nasyaiḥ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.5.75"><l>sañjīvano nāma gatāśukalpā<unclear reason="torn">n <damage extent="2" unit="char"/></unclear><pb ana="151v                             IMG_0018.JPG" facs="133" n="151v"/><lb n="1"/>gado jīvayatīha martyān | 
 +                        <caesura/> 
 +                         śleṣmātakīkaṭphalamātuluṅga svetā giri<unclear>hvā</unclear> 
 +                        kiṇihī si<cb n="1"/>tā ca ||</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.5.76"><l>sataṇḍulīyo gada eṣa mu<unclear>khyo</unclear> 
 +                        viśeṣu darvīkararājilānāṃ || 
 +                        <caesura/> 
 +                         drākṣāśvagandhā gajavṛttikā ca svetā ca piṣṭā sa<cb n="2"/>mabhāgayuktāḥ ||</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.5.77"><l>deyo dvibhāgaḥ surasacchadasya kapitthavilvād 
 +                        api <unclear reason="damage">dāḍimāc ca</unclear> 
 +                        <caesura/> 
 +                        <lb n="2"/> tathā ca bhāgo sitasinduvārād aṅkollavījād api 
 +                        gairikāc ca |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.5.78ab"><l>eṣo gado kṣaudra<cb n="1"/>yuto nihanti 
 +                        viseṣato maṇḍalinām viṣāṇi ||</l></lg> 
 + 
 + 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.5.84ab"><l>somarājīyavahulā kadalī sinduvārakaḥ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.5.85cd"><l>śyāmāmvaṣṭhā tāla<cb n="2"/>patrī 
 +                        tathāmrāśmantako pi ca |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.5.85.add-1"><l> maṇḍūkaparṇṇī varuṇaḥ saptalā sa 
 +                        punarṇṇavā || </l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.5.84cd"><l> co<lb n="3"/>rako 
 +                            nāgavi<unclear>nnā</unclear> ca tathā sarpasugandhikā |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.5.86"><l>bhūmī kuravakaś caiva gaṇa ekarasa<pc> </pc><cb n="1"/>smṛtāḥ || 
 +                        <caesura/> 
 +                         ekaikaśo dvandvaśo vā prayoktavyo viṣāpaham iti || </l></lg> 
 + 
 +                    <p style="prose" xml:id="SS.5.5.trailer"> kalpe 5 || ❈ || </p> 
 +                </div> 
 + 
 + 
 + 
 +                <div n="6" type="adhyāya"> 
 + 
 +                    <!--  This is adhyāya 5.6 in the MS, 5.7 in the vulgate. 
 +                         
 +                    Missing verses 17cd, 18, 34cd, 35, 36, 39, 45ab, 49cd, 50ab, 52cd, 53, 54, 55, 56, 57, 58, 59ab, 60cd, 61ab, 63cd, 64, 65 
 +                    Additions 63.1 
 +                    Metre Break 62ab 
 +                    --> 
 + 
 +                    <milestone ana="line 3" facs="151v IMG_0019.jpg" n="151v" unit="digital_image"/> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.7.1"><l>|| athāto mūṣikākalpaṃ 
 +                                <abbr>vyā<ex>khyāsyāmaḥ</ex></abbr> ||<cb n="2"/></l></lg> 
 + 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.7.3"><l>pūrvam uktāḥ śukraviṣā<del>ḥ</del> mūṣikā ye 
 +                        samāsataḥ 
 +                        <caesura/> 
 +                         nāmalakṣaṇabhaiṣajyair aṣṭādaśa<lb n="4"/> nibodha tāḥ ||</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.7.4"><l>lālanaḥ putrakaḥ kṛṣṇavasiraś cikkiras tathā | 
 +                        <caesura/> 
 +                         cchucchundaro <cb n="1"/>ralaś caiva kaṣāyadaśano pi ca |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.7.5"><l>kuliṅgaś cājitaś caiva capalaḥ kapilas tathā | 
 +                        <caesura/> 
 +                         kokilāruṇa<pc> </pc>saṃjñaś ca ma<cb n="2"/>hākṛṣṇas tathonduruḥ 
 +                        |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.7.6"><l>śvetaś ca mahatā sārdhaṃ kapilenākhunā tathā | 
 +                        <caesura/> 
 +                         mūṣikaś ca <unclear reason="torn">ka</unclear>po<lb n="5"/>tābhas 
 +                        tathaivāṣṭādaśaḥ smṛtāḥ ||</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.7.7"><l>śukraṃ patati yatraiṣāṃ śukraspṛṣṭaiḥ spṛśanti<cb n="1"/> vā | 
 +                        <caesura/> 
 +                         nakhadantādibhis tasmiṃ gātre raktaṃ praduṣyati |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.7.8"><l>jāya<unclear reason="faded">ṃ</unclear>te 
 +                        granthayaḥ śophāḥ <del resp="scribe">ki</del>karṇṇikā maṇḍalāni ca 
 +                        | 
 +                        <caesura/> 
 +                         piṭa<cb n="2"/>kopacayāś cogrāḥ visarpāḥ kiṭibhāni ca |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.7.9"><l>parvabhedo rujaś cāpi jvaro mūrcchā ca <lb n="6"/> dāruṇāḥ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         daurvalyam aruciḥ sādo vamathur lomaharṣaṇaṃ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.7.10"><l>daṣṭarūpaṃ samā<cb n="1"/>soktam etad vyāsam 
 +                        ataḥ śṛṇu || 
 +                        <caesura/> 
 +                         lālāsrāvo lālanā cchardi hikkā ca jāyate |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.7.11"><l>taṇḍulīyakakalkaṃ tu lihyāt ta<cb n="2"/>tra 
 +                        samākṣikaṃ || 
 +                        <caesura/> 
 +                         putrakeṇāṃgasaṃsādaḥ <unclear reason="faded">pāṇḍu<pc> </pc>valguś ca jāyate |</unclear></l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.7.12"><l><unclear reason="faded">cīyate</unclear> 
 +                            granthi<lb n="7"/>bhiś cāṃgaṃ śiśur mūṣikasaṃsthitaiḥ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         śirīśeṅgudipatraṃ tu lihyāt tatra samākṣi<cb n="1"/>kaṃ ||</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.7.13"><l>kṛṣṇenāsṛk chardayati durdine tu viśeṣataḥ | 
 +                        <caesura/> 
 +                        <unclear reason="faded">śirīṣapatra kuṣṭhai</unclear>lā pivet 
 +                        kiṃśukabhasmanā ||</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.7.14"><l>vasiro<cb n="2"/>ṇānnavidveṣo jṛmbho romnāñ ca 
 +                        kuṣṭhatā | 
 +                        <caesura/> 
 +                         pived āragvadhādin tu vāntas tatrāśu mānavaḥ ||</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.7.15"><l><pb ana="152r IMG_0016.JPG" facs="134" n="152r"/><lb n="1"/>ci<unclear reason="unfocussed">kki</unclear>reṇa 
 +                        śiroduḥkhaṃ śopho hikkā va<unclear>mis tathā</unclear>
 +                        <caesura/> 
 +                        <unclear reason="faded">suvānto</unclear> jālinīkvāthaiḥ sā<cb n="1"/><unclear reason="faded">ram aṅkollajam pivet 
 +                            |</unclear></l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.7.16cd"><l>cchucchundareṇa <unclear reason="faded">viṭchaṅgaḥ<pc> </pc>grīvāstambha<pc> </pc>vijṛmbhikāḥ</unclear> | </l></lg> 
 +                    <lg xml:id="SS.5.7.16ab"><l> yavanā<sic>lā</sic>rṣabhīkṣāraṃ 
 +                                vṛhatyau<unclear><gap extent="5" reason="faded" unit="char"/></unclear><lb n="2"/></l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.7.17"><l> 
 +                        <unclear><gap extent="32" reason="faded" unit="char"/></unclear> 
 +                    </l></lg> 
 + 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.7.19"><l><unclear><gap extent="6" reason="faded" unit="char"/></unclear>tatra samākṣikaṃ || 
 +                        <caesura/> 
 +                         nidrā kaṣāyadantena jāyate kārśyam eva ca |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.7.20"><l>lihyāt tatra<cb n="1"/> śirīṣasya madhunā 
 +                        sāramāṣakān || 
 +                        <caesura/> 
 +                         kuliṅgena rujaḥ śopho rājyaś cā<pc> </pc>da<unclear>mśa</unclear><pc> </pc>maṇḍale |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.7.21"><l>sahe sasinduvāre ca li<cb n="2"/>hyāt tatra 
 +                        samākṣike || 
 +                        <caesura/> 
 +                         ajitena vamī mūrcchā hṛdgrahaḥ <unclear><gap extent="5" reason="faded" unit="char"/></unclear></l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.7.22"><l><unclear><gap extent="5" reason="faded" unit="char"/></unclear><lb n="3"/>rayuktāṃ mañjiṣṭhāṃ 
 +                        madhunā lihet || 
 +                        <caesura/> 
 +                         capalena bhavec chardiḥ mūrcchā ca saha tṛṣṇa<cb n="1"/>yā |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.7.23"><l>sabhasmakāṣṭhā sajaṭāṃ kṣaudreṇa triphalaṃ pivet 
 +                        || 
 +                        <caesura/> 
 +                         kapilena vraṇaṃ kothaṃ jvaro graṃnthyudgamas tathā |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.7.24"><l>kṣaudre<cb n="2"/>ṇa lihyāc chvetātra śvetā vāpi 
 +                        punarṇṇavā || 
 +                        <caesura/> 
 +                         granthayaḥ kokilenoktā <unclear><gap extent="5" reason="faded" unit="char"/></unclear><lb n="4"/>haś ca dāruṇaḥ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.7.25"><l>nīlāvarṣābhuniḥkvāthaiḥ siddhaṃ tatra pived 
 +                        ghṛtaṃ || 
 +                        <caesura/> 
 +                         aruṇe<cb n="1"/>nānilaḥ kruddho vātajāṃ kurute gadāṃ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.7.26"><l>mahākṛṣṇena pittañ ca śvete<add place="below">na</add>kapha eva ca | 
 +                        <caesura/> 
 +                         mahatā kapilenāsṛk kapo<cb n="2"/>tena catuṣṭayaṃ ||</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.7.27"><l>bhavanti caiṣān daṃśeṣu granthimaṇḍalakarṇṇikā 
 +                        || 
 +                        <caesura/> 
 +                        <unclear reason="faded">piḍakopacayā</unclear><lb n="4"/>ś cāṅge 
 +                        śophāś ca bhṛṣa<pc> </pc>dāruṇaḥ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.7.28"><l>dadhikṣīraghṛtaprasthāstrayaḥ pratyekaśo<cb n="1"/> mitāḥ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         karañjāragvadhaṃ vyoṣa vṛhaty<pc> </pc>aṃśumatī<pc> </pc>sthirā 
 +                        |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.7.29"><l>ni<unclear>ṣkvā</unclear>thya tasya kvāthasya 
 +                        caturthāṃśaḥ punar bhavet ||<cb n="2"/> 
 +                        <caesura/> 
 +                         tṛvṛt<pc> </pc>tilvāmṛtā<pc> </pc>vakra<pc> </pc><unclear reason="faded">sarvāgandhāgamṛttikā |</unclear></l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.7.30"><l>kapitthadāḍimatvak ca <unclear reason="faded">ślakṣṇapiṣṭāni dā</unclear><lb n="5"/>payet | 
 +                        <caesura/> 
 +                         tat sarvam ekataḥ kṛtvā śanair mṛdvagninā pacet ||<cb n="1"/></l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.7.31"><l>pañcānām aruṇādīnāṃ viṣa<add place="below">
 +                            e</add>tad vyapohati | 
 +                        <caesura/> 
 +                         kākādanīkākamācī svarasveṣv athavā kṛtaṃ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.7.32"><l>sirāś ca vyadhayet prā<cb n="2"/><unclear reason="faded">ptāḥ kuryāt saṃśodhanāni ca |</unclear> 
 +                        <caesura/> 
 +                        <unclear><gap extent="6" reason="faded" unit="char"/></unclear>kāryo mūṣikāṇām viṣeṣv a<unclear reason="torn">yaṃ</unclear>||</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.7.33"><l> 
 +                        <pb ana="152v IMG_0017.JPG" facs="136" n="152v"/><lb n="1"/>dagdhvā visrāvayed daṃśaṃ pracchitaṃñ ca pralepayet | 
 +                        <caesura/> 
 +                         śirīṣarajanīvakraṃ kuṃkumair amṛtāyu<cb n="1"/>taiḥ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.7.34ab"><l>cchardanaṃ nīlinīkvāthaiḥ śukākhyāṅkollayor 
 +                        api |</l></lg> 
 + 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.7.37"><l>virecane tṛvṛddantītriphalākalka iṣyate | 
 +                        <caesura/> 
 +                         śirovirecane <cb n="2"/>sāraḥ śirīśasya phalāni vā |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.7.38"><l>kaṭutrikāḍhyaś ca hi<unclear>to</unclear> go<lb n="2"/>mayaḥ svaraso 'ñjane | 
 +                        <caesura/> 
 +                         kapitthagomayarasau sakṣaudrau leha iṣyate |</l></lg> 
 + 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.7.40"><l>taṇḍulī<cb n="1"/>yakamūleṣu sarpiḥ siddhaṃ 
 +                        piven naraḥ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         āsphotamūlasiddham vā pañcakāpi<sic>tta</sic>m eva vā |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.7.41"><l>mūṣikāṇāṃ viṣaṃ prāyaḥ ku<cb n="2"/>pyaty 
 +                        abhreṣu nirhṛtaṃ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         tatrāpy eṣa vidhiḥ kāryaḥ yaś ca dūṣīviṣāpahaḥ </l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.7.42"><l>sthirāṃ<unclear reason="illegible">manda</unclear><lb n="3"/>rujaś cāpi karṇṇikāṃ pracchayed 
 +                        bhiṣak | 
 +                        <caesura/> 
 +                         sarvasminn eva tu viṣe vraṇavac cācaret kri<cb n="1"/>yāṃ ||</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.7.43"><l>śvaśṛgālavṛkavyāghratarakṣvāder viṣaṃ yadā | 
 +                        <caesura/> 
 +                         śleṣmā praduṣṭo <unclear>mu</unclear>ṣṇāti saṃ<sic>jñaṃ</sic> 
 +                        <unclear reason="eccentric_ductus">srotrovalāśritaḥ</unclear> 
 +                        ||</l></lg> 
 + 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.7.44"><l>tadā prasra<cb n="2"/>stalāṃgūlahanuskandho 
 +                            <unclear>bhi</unclear>lālimān | 
 +                        <caesura/> 
 +                         avyaktavadhiro 'ndhaś ca so nyonyam abhidhāvati |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.7.45"><l>te<lb n="4"/>na daṣṭasya cāṅge syuḥ suptaḥ 
 +                        kṛṣṇaṃ kṣaraty asṛk ||</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.7.46"><l>digdhaviddhasya liṅgena prāya<cb n="1"/>śaś 
 +                        cābhiliṅgitaḥ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         yena cāpi bhaved daṣṭas tasya ceṣṭārutan naraḥ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.7.47"><l>vahuśaḥ pratikurvāṇaḥ kriyāhīno viśyati || 
 +                        <caesura/> 
 +                         daṃṣṭriṇā yena daṣṭas tu taṃ daṣṭo yadi paśyati |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.7.48"><l>apsu vā yadi vādarśeriṣṭaṃ tasya vinirdi<lb n="5"/>śet | 
 +                        <caesura/> 
 +                         yadi trasya<add place="below">tya</add>daṣṭo pi 
 +                        śabdasyarśanadarśanaiḥ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.7.49ab"><l>jalatrāsaṃ tu taṃ vidyād daṣṭaṃ<cb n="1"/> tad 
 +                        api kīrttitaṃ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.7.50cd"><l>visrāvya daṃśaṃ taṃ daṣṭe sarpiṣā paridāhitaṃ 
 +                        |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.7.51"><l>pradihyād agadaiḥ sarpiḥ purāṇaṃ cāpi pāyayet 
 +                            |<cb n="2"/> 
 +                        <caesura/> 
 +                         arkakṣīrayutañ cāpi śīghran dadyād virecanaṃ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.7.52ab"><l>śvetāṃ punarṇṇavāñ cāsyai dadyād dhuttūrakā<lb n="6"/>yutāṃ |</l></lg> 
 + 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.7.60ab"><l>snāpayet taṃ nadītīre samantrair vā catuṣpathe 
 +                        |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.7.60.add-1"><l> vījaratnauṣadhīgarbhaiḥ kumbhaiḥ 
 +                        śītāmvupūritaiḥ ||</l></lg> 
 + 
 +                    <!-- 59cd is given after 60 and given it above, id no. 60.1 --> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.7.61cd"><l>ala<cb n="2"/>rkādhipate yakṣa 
 +                        sārameyagaṇādhipa |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.7.62"><l>alarkajuṣṭam etan me nirviṣaṃ kuru mā cirāt || 
 +                            <pb ana="153r IMG_0019.JPG" facs="137" n="153r"/><lb n="1"/>svāhā || 
 +                        <caesura/> 
 +                         dadyāt saśodhanan tīkṣṇam avasyāṃn tasyaṃ dehinaḥ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.7.63ab"><l>aśuddhasya surūḍhe pi vraṇe<cb n="1"/> kupyati 
 +                        tad viṣaṃ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.7.63.add-1"><l> prasupto votthito vāpi svasthaḥ <unclear reason="smudged">trasto</unclear> na sidhyati | 
 +                        <caesura/> 
 +                         jalatrāsī ca yo martyo daṣṭe yaś ca prakupyatī<cb n="2"/>ti || </l></lg> 
 + 
 + 
 + 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.7.trailer"><l style="prose">kalpe <unclear>6</unclear> || 
 +                        ❈ ||</l></lg> 
 +                </div> 
 + 
 + 
 + 
 +                <div n="7" type="adhyāya"> 
 + 
 +                    <!--               
 +                        adhyāya 5.7 in the MS, 5.6 in the vulgate 
 +                        Missing verses 8,9,10,11,22cd, 29, 30 
 +                        Additions 19cd 
 +                    --> 
 + 
 +                    <milestone ana="line 1" facs="153r IMG_0019.jpg" n="153r" unit="digital_image"/> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.6.1"><l>athāto dundubhisvanīyaṃ kaṃlpa 
 +                            <abbr>vyā</abbr><ex>khyāsyāmaḥ</ex> ||</l></lg> 
 + 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.6.3"><l>dhavāśvakarṇṇa<pc> </pc>tiniśa<pc> </pc>pi<lb n="1"/>cumarda<pc> </pc>pāṭalī<pc> </pc>pāribhadrakodumvara<pc> </pc>karaghātakārjuna<pc> </pc>sarjja<pc> </pc>kapītana<pc> </pc>śleṣmātakā<cb n="1"/>ṅkoṭha<pc> </pc>kuṭaja<pc> </pc>śamī<pc> </pc>kapitthāśmantakārka<pc> </pc>cirivilva<pc> </pc>mahāvṛkṣārala<pc> </pc>madhuka<pc> </pc>madhukaṃśrigru<pc> </pc>śāka<pc> </pc>gojī<pc> </pc>bhūja<pc> </pc>tilvake<unclear cert="medium">kṣu</unclear><cb n="2"/>raka<pc> </pc>gopaghoṇṭārimedānāṃ 
 +                        bhasmāny āhṛtya gavāṃ mūtreṇa kṣārakalpena parisrāvya vi<lb n="3"/>pacet | dadyāc cātra pippalī<pc> </pc>pippalīmūla<pc> </pc>taṇḍulīyaka<pc> </pc>varāṃga<pc> </pc>coraka<pc> </pc>mañjiṣṭhā<pc> </pc><cb n="1"/>karañjikā<pc> </pc>hastipippalī<pc> </pc>viḍaṅgā<pc> </pc>gṛhadhūmānanta<pc> </pc>soma<pc> </pc>sarala<pc> </pc>vā<unclear>vālhīka</unclear><pc> </pc>kuśāmra<pc> </pc>sarṣapa<pc> </pc>varuṇa<pc> </pc>plakṣa<pc> </pc>nicula<pc> </pc>vardhamāna<cb n="2"/><pc> </pc>vañjula<pc> </pc>putraśreṇī<pc> </pc>saptaparṇṇa<pc> </pc>ṭuṇṭukailavāluka<pc> </pc>nāgadanty<pc> </pc>ativiṣā<pc> </pc>bhadradāru<pc> </pc><lb n="4"/>marica<pc> </pc>kuṣṭha<pc> </pc>vacā<pc> </pc>cūrṇṇāni lohānāṃ 
 +                        samabhāgāni tataḥ | kṣāravad āgatapākam a<cb n="1"/>vatārya 
 +                        lohakumbhe nidadhyāt |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.6.4"><l>etena dundubhiṃ limpet patākāstaraṇāni ca || 
 +                        <caesura/> 
 +                         darśanāc chravaṇāc cāpi viṣān sarvā<cb n="2"/>n pra<pc> </pc>mucyate |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.6.5"><l>eṣa kṣārāgado nāma śarkarāsv aśmarīṣu ca | 
 +                        <caesura/> 
 +                         arśassu vātagulmeṣu kā<lb n="5"/>saśūlodareṣu ca |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.6.6"><l>ajīrṇṇe grahaṇedoṣe bhaktadveṣe ca dāruṇe | 
 +                        <caesura/> 
 +                         śophe sarva<cb n="1"/>sare cāpi deyaḥ śvāse ca dustare |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.6.7"><l>eṣa sarvaviṣārttānāṃ sarvathaivopayujyate | 
 +                        <caesura/> 
 +                         tathā takṣakamukhyānām a<cb n="2"/>pi sarpāṃkuśo gadaḥ ||</l></lg> 
 + 
 + 
 + 
 + 
 + 
 + 
 + 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.6.12"><l>apāmārgasya vījāni śirīṣasya ca māṣakāṃ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         śve<unclear reason="torn">te dve</unclear><lb n="6"/> kākamācīñ 
 +                        ca gavām mūtreṇa pīṣayet |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.6.13"><l>sarpir eteṣu saṃsiddhaṃ viṣasaṃśama<cb n="1"/>naṃ paraṃ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         amṛtaṃ nāma vikhyātam api sañjīvayet mṛtaṃ ||</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.6.14"><l>candanāguruṇī kuṣṭhaṃ tagaraṃ tailaparṇṇikaṃ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         prapau<cb n="2"/>ṇḍarīkan naladaṃ saralaṃ devadāru ca |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.6.15"><l>bhadraśriyaṃ yavaphalāṃ bhārgīn nīlīṃ 
 +                        sugandhikāṃ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         kā<lb n="7"/>leyakaṃ padmakañ ca madhukaṃ sana<unclear>khaṃ 
 +                        </unclear>jaṭāṃ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.6.16"><l> punnāgailailavālūni gairikaṃ dhyā<cb n="1"/>makaṃ tathā | 
 +                        <caesura/> 
 +                         toyaṃ sarjarasaṃ māṃsīṃ śatapuṣpāṃ hareṇukāṃ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.6.17"><l>tālīsapatraṃ kṣudrailāṃ priyaṅgū sakuṭaṃnnaṭāṃ 
 +                            |<cb n="2"/> 
 +                        <caesura/> 
 +                         tilapuṣpaṃ saśaileyam patraṃ kālānusārivāṃ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.6.18"><l>kaṭutrikaṃ śītaśivaṃ<unclear reason="faded">kāśmaryaṃ</unclear> kaṭuro<pb ana="153v IMG_0020.JPG" facs="138" n="153v"/><lb n="1"/>hiṇīṃ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         somarājīmativiṣāṃ pṛthvīkāmindravāruṇīṃ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.6.19"><l>uśīre dve varuṇakaṃ kustumvu<cb n="1"/>ryo 
 +                        nakhāni ca | 
 +                        <caesura/> 
 +                         tvacaṃ taskarasāhvañ ca granthilāṃ saharītakīṃ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         śvete haridre sthauṇeyaṃ lākṣāñ ca lavanāni ca |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.6.20"><l>kumudotpala<cb n="2"/>padmāni puṣpañ cāpi 
 +                        tathārjakaṃ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         campakāśoka<pc> </pc>sumanā<pc> </pc>tilaka<pc> </pc>prasavāni ca 
 +                        |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.6.21"><l>pāṭa<lb n="1"/>līśālmalī<pc> </pc>śelū<pc> </pc>śirīśāṇān tathaiva ca | 
 +                        <caesura/> 
 +                         surasyās tṛṇa<unclear>mū</unclear>lyasya sinduvārasya yāni<cb n="1"/> ca |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.6.22"><l>dhavāśvakarṇṇayoś cāpi puṣpāni tiniśasya ca 
 +                        |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.6.23"><l>etat sambhṛtya sambhāraṃ sūkṣmaṃ cūrṇṇaṃ tu 
 +                        kārayet | 
 +                        <caesura/> 
 +                         gopittama<cb n="2"/>dhusarpirbhir yuktaṃ śṛṅge nidhāpayet |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.6.24"><l>bhagnaskandha<pc> </pc>vivṛttākṣaṃ mṛtyor 
 +                        daṃṣṭrāntaraṃ gataṃ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         a<lb n="3"/>nenāgadamukhyena manuṣyaṃ punar ānayet |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.6.25"><l>eṣo 'gnikalpaṃ durvāraṃ kruddhasyāmita<cb n="1"/>tejasaḥ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         sarvanāga<pc> </pc>gater hanyād api vā vāsuker viṣaṃ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.6.26"><l>mahāsugandho nāmnāyaṃ pañcāśītyaṅgasaṃbhṛtaḥ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         rājāgadā<cb n="2"/>nāṃ sarveṣāṃ rājño haste bhavet sadā |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.6.27"><l>tenānuliptaś ca nṛpo bhavet sarvajanapriyaḥ |<lb n="4"/> 
 +                        <caesura/> 
 +                         bhrājiṣṇutāñ ca labhate śatrumadhyagato pi saḥ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.6.28"><l>uṣṇavarjyo vidhiḥ kāryo viṣārttā<cb n="1"/>nāṃ 
 +                        vijānatā | 
 +                        <caesura/> 
 +                         tyaktvā kīṭaviṣaṃ tad dhi śītenābhipravardhate |</l></lg> 
 + 
 + 
 + 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.6.31"><l>divāsvapnaṃ vyavāyañ ca vyāyāmaṃ krodham ātapaṃ 
 +                        | 
 +                        <caesura/> 
 +                         surā<cb n="2"/>tilakulatthāṃś ca varjayīta viṣāturaḥ ||</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.6.32"><l>prasannadoṣaṃ prakṛtisthadhātum annābhikāmaṃ<lb n="5"/> samamūtravi<unclear>ṭkaṃ</unclear>
 +                        <caesura/> 
 +                         prasannasarvendriyacittaceṣṭaṃ vaidyo vagacched aviṣaṃ manuṣyam 
 +                            <cb n="1"/></l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.6.trailer"><l style="prose">iti || kalpe 7</l></lg> 
 +                </div> 
 + 
 + 
 +                <div n="8" type="adhyāya"> 
 + 
 +                    <milestone ana="line 5" facs="153v IMG_0020.jpg" n="153v" unit="digital_image"/> 
 + 
 +                    <!--                          Missing verses 
 + 
 +27.3cd, 27.14, 27.15ab, 
 + 
 +Additions 
 + 
 +109cd 
 + 
 +Metre Break 
 + 
 +60, 71.3 --> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.1"><l>athātaḥ kīṭakalpaṃ 
 +                            <abbr>vyā</abbr><ex>khyāsyāmaḥ</ex> ||</l></lg> 
 + 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.3"><l>sarpāṇāṃ śukraviṇmūtraśavapūtyaṇḍasambhavāḥ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         vāyvagnyamvupra<cb n="2"/>kṛtayaḥ kīṭās tu trividhāḥ smṛtāḥ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.4"><l>sarvadoṣaprakṛtibhir yuktāś cāpy apare matāḥ |<lb n="6"/> 
 +                        <caesura/> 
 +                         kīṭās te pi sughorās <sic>te</sic> sarva eva caturvidhā |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.5"><l>uṇḍunābhas tuṇḍikerī śṛṅgī śa<cb n="1"/>takulimbhakāḥ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         ucciṭiṅga<unclear>s tya</unclear>lpavācaḥ viciṭiṅgamasūrikāḥ 
 +                        |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.6"><l>āvarttakas tathorabhraḥ śārikāmukhavaida<cb n="2"/>lau | 
 +                        <caesura/> 
 +                         śatakurdo 'bhirājī ca paruṣaś citraśīrṣakaḥ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.7cd"><l>aṣṭādaśaite vāyavyāḥ kī<lb n="7"/>ṭāḥ 
 +                        vātaprakopanāḥ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.8"><l>tair bhavantīha daṣṭānāṃ rogā vātanimittajāḥ || 
 +                        <caesura/> 
 +                         kau<cb n="1"/>ṇḍinyaḥ kaṇabhaḥ svargo vāraṇīpatravṛścikaḥ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.9"><l>vināsikā vrahmaṇīkā vindulo bhramaras tathā | 
 +                        <caesura/> 
 +                         vāhyakaḥ pi<cb n="2"/>ccaṭāḥ kumbhīvarcaḥ kīro rimedakaḥ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.10"><l>padmakīṭo dundubhako maśakaḥ śatapāda<pb ana="154r                             IMG_0020.JPG" facs="139" n="154r"/><lb n="1"/>kaḥ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         pañcālakaḥ pākamatsya kṛṣṇatuṇḍo tha garbhabhī |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.11"><l>kīṭāḥ krimisarāvī ca ya<cb n="1"/>ś cānyaḥ 
 +                        śleṣmakaḥ smṛtaḥ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         ete hy agniprakṛtayaś caturviṃśatir īritāḥ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.12"><l>tair bhavantīha daṣṭānāṃ vegā pittanimittajāḥ 
 +                            |<cb n="2"/> 
 +                        <caesura/> 
 +                         vaiśvambharaḥ pañcaśuklaḥ pañcakṛṣṇo tha kokilaḥ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.13"><l>śairyakaḥ pravalākaś ca bhaṭābhaḥ<lb n="2"/> 
 +                        kiṭibho ṭajī | 
 +                        <caesura/> 
 +                         sūcīmukhaḥ kṛṣṇagodhā <unclear>kuṣṭaḥ</unclear> kāṣāyavāsikaḥ 
 +                        |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.14"><l>trayodaśai<cb n="1"/>te saumyās tu kīṭāḥ 
 +                        śleṣmaprakopanāḥ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.15"><l>tair bhavantīha daṣṭānāṃ rogāḥ śleṣmanimittajāḥ 
 +                        | 
 +                        <caesura/> 
 +                         tuṅganāso valabhikaḥ<cb n="2"/> tolako nāhanas tathā |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.16"><l>ko<unclear>ṇṭā</unclear>gīrī krimikaro yaś ca 
 +                        maṇḍalapuṣpakaḥ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         tuṇḍavaktraḥ<lb n="3"/> sarṣapaka sphoṭakaḥ śamvukaś ca yaḥ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.17"><l>agnikīṭāś ca ghorā syu dvādaśaite trido<cb n="1"/>ṣajāḥ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         tair bhavanti ha daṣṭānāṃ vegajñānāni sarpavat |</l></lg> 
 + 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.20cd"><l>piṭakopacayaḥ śophāḥ granthayo maṇḍalāni ca 
 +                        |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.21ab"><l>da<cb n="2"/>rdruś ca karṇṇikāś caiva visarpāḥ 
 +                        kiṭibhāni ca | </l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.21.add-1"><l> bhavanti daṃśaparyante dehe vāpi 
 +                            viṣāku<lb n="4"/>le |</l></lg> 
 + 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.25cd"><l>ekajātīn atas tūrdhvaṃ kīṭān bhedena vakṣyate 
 +                        |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.26"><l>sāmānyato daṣṭaliṅgaiḥ sādhyā<cb n="1"/>sādhyakramena ca | 
 +                        <caesura/> 
 +                         trikaṇṭakaḥ kunī cāpi hastikakṣyo parājitaḥ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         catvāra ete kaṇabhāḥ vyākhyātās tīvrave<cb n="2"/>danāḥ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.27-verse"><l> ebhir daṣṭeti gurutā gātrāṇām aṅgavedanā 
 +                        | 
 +                        <caesura/> 
 +                         lālāsrāvaś ca bhavati gātrabheda<lb n="5"/>ś ca dāruṇaḥ | </l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.28-verse-1"><l> pratisūryaḥ piṅgabhāso vahuvarṇṇo 
 +                        mahāśirāḥ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         tathā nirupa<cb n="1"/>maś cāpi paṇca godherakāḥ smṛtāḥ | </l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.28-verse-2"><l> tair bhavantīha daṣṭānāṃ vegajñānāni 
 +                        sarpavat | 
 +                        <caesura/> 
 +                         rujaś ca vividhākārā grantha<cb n="2"/>yaś ca sudāruṇāḥ | </l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.29-verse-1"><l> svetā kṛṣṇā kṛṣṇarājī raktā raktaiś ca 
 +                        maṇḍalaiḥ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         sarvasvetā sa<lb n="6"/>rṣa<cb n="1"/>pikā ṣaḍetā 
 +                            gṛhago<unclear>li</unclear>kāḥ | </l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.29-verse-2"><l> tābhir daṣṭa daṃśatodo hṛtpīḍā dāha eva 
 +                        ca | 
 +                        <caesura/> 
 +                         daṃśaśophaś ca bhavati granthijanma ca dā<cb n="2"/>ru<unclear>ṇaṃḥ</unclear> | </l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.30-verse-1"><l> paruṣā kṛ<lb n="6"/>ṣṇacitre ca kapilā 
 +                        pītikā tathā || 
 +                        <caesura/> 
 +                        <pb ana="154v IMG_0021.JPG" facs="140" n="154v"/><lb n="1"/>raktā 
 +                        svetāgnivarṇṇā ca śatapādyo ṣṭadhā smṛtāḥ | </l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.30-verse-2"><l> tābhir daṣṭe rujās tīvrā daṃśaśophaś ca 
 +                        dāruṇaḥ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         daṃśe ca piṭa<cb n="2"/>kotpattir mūrcchāṃ cāpi sudāruṇāḥ | </l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.31-verse-1"><l> śvetaś ca kṛṣṇavarṇṇa<lb n="2"/>ś ca 
 +                        śaravarṇṇo yam aprabhaḥ 
 +                        <caesura/> 
 +                         kuharo haritaś cāpi bhṛkuṭī koṭikaś ca yaḥ | </l></lg> 
 + 
 +                    <!-- dardura --> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.31-verse-2"><l> aṣṭā<cb n="1"/>v ete kīṭāsañjñā 
 +                        dardurāḥ parikīrttitāḥ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         tair daṣṭaḥ kaṇḍusaṃyukto haritaṃ mūrchito vamet | </l></lg> 
 + 
 +                    <!-- jalauka --> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.31.add"><l> jalaukāḥ ṣaṭ samā<cb n="2"/>khyātāḥ 
 +                        salakṣaṇacikitsitāḥ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         ahikutthuḥ kutthukaś ca vṛttaśūkas tathaiva ca ||<lb n="3"/> 
 +                    </l></lg> 
 + 
 +                    <!-- viśvambhara --> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.32-verse"><l> trayo viśvambharāḥ proktāḥ 
 +                        dāhajvararujāvahāḥ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         tai daṣṭamātre śvayathur ādaṃ<cb n="1"/>śe kaṇḍur eva ca | </l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.34-verse-1"><l> phenāgamo tisāraś ca koṭhajanme ca 
 +                        dāruṇaṃ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         gamvāhikā sthūlaśīrṣā vrāhmaṇy aṅgulikā ta<cb n="2"/>thā | </l></lg> 
 + 
 +                    <!-- pipīlika --> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.34-verse-2"><l> vivarṇṇā kapi<del>kā</del>lā cāpi <add hand="later_hand" place="below">ṣaṭ proktās tu pipīlikāḥ</add> 
 +                        | 
 +                        <caesura/> 
 +                         tābhir daṣṭe rujā dāhaḥ | kaṇḍuśvayathur eva ca |<lb n="4"/> 
 +                        <caesura/> 
 +                         viśeṣeṇa daṃśaty etāḥ netrayor netravallabhāḥ | </l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.36-verse-1"><l> maṇḍalaḥ pārvataś caiva kṛ<cb n="1"/>ṣṇaḥ sāmudra eva ca | </l></lg> 
 + 
 +                    <!-- maśaka --> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.36-verse-2"><l> maśako hastināmā ca maśakāḥ 
 +                        pañcakīrttitāḥ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         tair daṣṭe roṣasaṃyuktāṃ śūnam ādaṃśama<cb n="2"/>ṇḍalaṃ | </l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.36-verse-3"><l> vedanā rāgavahulaṃ kaṇḍūyuktaṃ kṣaraty 
 +                        asṛk | </l></lg> 
 + 
 + 
 + 
 +                    <!-- godheraka --> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.38"><l>godherakaḥ sthālakā ca <lb n="5"/>ye ca 
 +                        śvetāgnisaprabhe | 
 +                        <caesura/> 
 +                         bhṛkuṭī koṭikaś caiva na sidhyanty ekajātiṣu |</l></lg> 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.42"><l>kī<cb n="1"/>ṭair daṣṭān ugraviṣaiḥ sarpavat 
 +                        samupācaret | 
 +                        <caesura/> 
 +                         trividhānān tu śeṣāṇāṃ traividhyaṃ bhavati kriyā |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.43"><l>svedāṃ vahuprakā<cb n="2"/>rāṃś ca yuñjyād 
 +                        anyatra mūrcchitāt |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.44ab"><l>viṣaghnañ ca vidhiṃ kuryāt saṃśodhanāni ca<lb n="5"/></l></lg> 
 + 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.56ef"><l>trividhā vṛścikāḥ proktā mandamadhyamahāviṣāḥ 
 +                        |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.57cd"><l>sarpakotthodbhavās tīkṣṇā di<cb n="1"/>gdhadaṣṭaṃ viṣair hate |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.58"><l>kothe madhye gavādīnāṃ śakṛtkotthe varāḥ smṛtāḥ 
 +                        | 
 +                        <caesura/> 
 +                         saptaviṃśatirevaite saṅkhyayā parikī<cb n="2"/>rttitāḥ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.59"><l>kṛṣṇa syāvaḥ karvuro romaśaś ca gomūtrābhaḥ 
 +                        paruṣo dakaś ca | 
 +                        <caesura/> 
 +                         śveto <pb ana="155r IMG_0021.JPG" facs="141" n="155r"/><lb n="1"/>rakto romaśīrṣogradhūmraḥ sarve py ete mandaviṣā matās tu |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.60cd"><l>ebhir daṣṭe vedanā ve<cb n="1"/>thuś ca 
 +                        gātrastavdhaḥ kṛṣṇaraktāgamaś ca |</l></lg> 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.61"><l>śākhāviddhe vedanāñ cordhvam eti daṃśasvedo 
 +                        mukhaśophaś ca tīvraḥ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         raktaṃ pītaṃ ka<cb n="2"/>pilaṃ codaran tu dhūmro varṇṇas tatra 
 +                        yo madhyavīryāḥ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.63"><l>jihvāśopho rasanasyopaghāto<lb n="2"/> mūrchā 
 +                        cogrā madhyaviṣābhidaṣṭe | 
 +                        <caesura/> 
 +                         śvetaḥś citraḥ śavalo lohitābhaḥ kṛṣṇaḥ <cb n="1"/> 
 +                            śyāva<unclear>ś śve</unclear>tanīlodarau ca |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.64cd"><l>rakto vabhru pūrvavad ekaparvā pūrvā cāpi 
 +                        parvaṇī dve ca yasya |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.65ab"><l>nānāvarṇṇā rūpataś cāpi<cb n="2"/> ghorāḥ 
 +                        jñeyā hy ete vṛścikāḥ prāṇanāśāḥ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.66"><l>ebhir daṣṭe viṣavegapravṛttiḥ spho<lb n="3"/>ṭotpattir jvaradāhau bhramaś ca | 
 +                        <caesura/> 
 +                         khebhyaḥ kṛṣṇaṃ śoṇitaṃ catitīvraṃ tataḥ prāṇai<cb n="1"/>
 +                        tyājyate kṣipram eva |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.67ab"><l>ugramadhyaviṣair daṣṭāṃś cikitset 
 +                        sarpadaṣṭavat |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.70"><l>daṃśamandaviṣāṇān tu cakratailena secayet |<cb n="2"/> 
 +                        <caesura/> 
 +                         vidārigandhāditailena sukhoṣṇenāthavā punaḥ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.71ab"><l>kuryāc cotkārikāsvedaṃ viṣaghnai<lb n="4"/>
 +                        upanāhanaiḥ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.67cd"><l> ādaṃ<add place="margin"><unclear reason="illegible">śaṃ</unclear></add> sveditaṃ cūrṇṇaiṃḥ 
 +                        pracchitaṃ pratisārayet | </l></lg> 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.68"><l> rajanīsaindha<cb n="1"/>vavyoṣaśirīṣaphalapuṣpajaiḥ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         mātuluṃgāmlagomūtrapiṣṭañ ca surasāgrajaṃ | </l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.69"><l> lepe sukhoṣṇañ ca tathā goma<cb n="2"/>yaṃ 
 +                        hitam ucyate || 
 +                        <caesura/> 
 +                         sarpiḥ kṣaudrayutaṃ pāne kṣīram vā vahuśarkaraṃ | </l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.71cd"><l> guḍodakaṃ vā suhi<lb n="5"/>taṃ 
 +                        caturjātavāsitaṃ | </l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.72cd"><l>śikhikukkuṭavarhāṇi saindhavaṃ tailam eva ca 
 +                        |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.73"><l>dhūpo<cb n="1"/> hanti prayukto yaṃ śīghraṃ 
 +                        vṛścikajaṃ viṣaṃ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         kusuṃbhapuṣpaṃ rajanī niṣyā vā kṣaudrakam tṛṇaṃ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.74"><l>ebhir ghṛtāktair dhūpas tu<cb n="2"/> 
 +                        pāyudeśaprayojitaḥ || 
 +                        <caesura/> 
 +                         nāśayed āśu kīṭotthaṃ vṛścikasyā ca yad viṣaṃ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.75"><l>lūtāviṣaṃ gho<lb n="6"/>ratamaṃ durvijñeyatamañ 
 +                        ca yat | 
 +                        <caesura/> 
 +                         duścikitsyatamañ cāpi bhiṣagbhir mandavu<cb n="1"/>ddhibhiḥ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.76"><l>saviṣaṃ nirviṣañ cedam ity evaṃ saviśaṃkite | 
 +                        <caesura/> 
 +                         viṣaghnam eva karttavyam avirodhi yad auṣadhaṃ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.77"><l>agadānāṃ<cb n="2"/> hi saṃyogo viṣaduṣṭasya 
 +                        yujyate | 
 +                        <caesura/> 
 +                         nirviṣe mānave yukto gadaḥ saṃpadyate gadaḥ |<lb n="7"/></l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.78"><l>tasmāt sarvaprayatnena jñātavyo viṣaniścayaḥ || 
 +                        <caesura/> 
 +                         ajñātvād viṣasadbhāvaṃ<cb n="1"/> bhiṣag vyāpādayen naraṃ ||</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.79"><l>yadvat prasūtena navāṃkureṇa na vyaktajāti 
 +                        pratibhāti vṛkṣaḥ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         tadvad durālakṣyatamaṃ hi<cb n="2"/> tāsāṃ viṣaṃ rśarīre 
 +                        pravikīrṇṇamātraṃ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.80"><l>īṣatsakaṇḍū pracalañ ca koṭham 
 +                        <caesura/> 
 +                         avyaktavarṇṇaṃ <pb ana="155v IMG_0022.JPG" facs="142" n="155v"/><lb n="1"/>prathame hani syāt | 
 +                        <caesura/> 
 +                         anteṣu śūnaṃ parinimna<pc> </pc>madhyam 
 +                        <caesura/> 
 +                         pravyaktavarṇṇañ ca dine dvitī<cb n="1"/>ye |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.81"><l>tryaheṇa tad darśayatīha daṃśaṃ viṣaṃ caturthe 
 +                        hani kopa meti | 
 +                        <caesura/> 
 +                         ato dhike hni prakaroti janto viṣaprakopaprabha<cb n="2"/>vān 
 +                        vikārān |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.82"><l>ṣaṣṭhe dine viprasṛtan tu sarvān marmapradeśān 
 +                        bhṛśam āvṛṇoti | 
 +                        <caesura/> 
 +                         tat sa<lb n="2"/>me tyarthaparītagātraṃ vyāpādayet martyam 
 +                        atipravṛddhaṃ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.83"><l>yāstīkṣṇacaṇḍogravi<cb n="1"/>ṣā hi lūtāstāḥ 
 +                        saptarātreṇa naraṃ nihanyuḥ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         ato dhikenāpi nihanyur anyā yeṣāṃ viṣaṃ madhyamavīryamuktaṃ |<cb n="2"/></l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.84"><l>yāsāṃ kanīyo viṣavīryamuktaṃ tāḥ pakṣamātreṇa 
 +                        vināśayanti | 
 +                        <caesura/> 
 +                         tasmāt prayatnaṃ bhi<lb n="3"/>ṣagatrakuryād ā daṃśapātād 
 +                        viṣaghātavegaiḥ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.85"><l>viṣaṃn tu lālānakhamūtradaṃṣṭrā <cb n="1"/>rajaḥ<pc> </pc>purīṣair atha cendriyeṇa | 
 +                        <caesura/> 
 +                         saptaprakāraṃ visṛjanti lūtās tad ugramadhyāvaravīryam uktaṃ 
 +                        ||</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.86"><l>koṭhaṃ sagaṇḍa<cb n="2"/>sthiram alpamūlaṃ 
 +                        lālākṛtaṃ mandarujaṃ vadanti | 
 +                        <caesura/> 
 +                         coṣaś ca kaṇḍūś ca pulāyikāś ca dhū<lb n="4"/>māyanaṃ caiva 
 +                        nakhāgradaṃśe |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.87"><l>daṃśe tu mūtreṇa sakṛṣṇamadhyaṃ | 
 +                            saraktaparya<cb n="1"/>ntam avaihi dīrṇṇaṃ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         daṃṣṭrābhir ugraṃ kaṭhinaṃ vivarṇṇaṃ | jānīṣva daṃśaṃ 
 +                        sthiramaṇḍalañ ca |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.88"><l>rajaḥpurīṣendriyajañ ca<cb n="2"/> viddhi 
 +                        sphoṭaṃ prapakvāmalapīlupāṇḍuṃ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         etāvad etat samudāhṛtaṃ te vakṣyāmi lūtāpra<lb n="5"/>bhavaṃ 
 +                        pramānaṃ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.89"><l>sāmānyato daṣṭam asādhyasādhyaṃ cikitsitaṃ cāpi 
 +                            viśeṣa<cb n="1"/>ṇañ ca ||</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.90"><l>viśvāmitro nṛpavaraḥ kadācid ṛṣisatta<add place="margin">maṃ</add> 
 +                        <caesura/> 
 +                         vaśiṣṭhaṃ kopayāmāsa gatvāśramapadaṃ kila |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.91"><l>kupitasya<cb n="2"/> munes tasya lalāṭāt 
 +                        svedavindavaḥ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         niyetur darśanād eva raves tatsamavarcasaḥ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.92ab"><l>lū<lb n="6"/>ne tṛṇe maharṣiṇā 
 +                                <choice><orig>ven</orig><corr>dhe</corr></choice>nvarthe 
 +                        sambhṛte pi caḥ | </l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.92ef"><l> apakārāya varttante nṛpaśāsa<cb n="1"/>navāhane |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.93"><l>yasmāḥ lūnaṃ tṛṇaṃ prāptān munes te 
 +                        svedavindavaḥ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         tasmāl lūtā vibhāvyante saṃkhyayā tāś ca ṣoḍaśaḥ |<cb n="2"/></l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.94"><l>kṛcchrasādhyās tathāsādhyā lūtās tu dvividhāḥ 
 +                        smṛtāḥ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         tāsām aṣṭau kṛcchrasādhyā varjyā<lb n="7"/>s tāvatya eva tu 
 +                        ||</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.95"><l>trimaṇḍala tathā svetā kapilā pītikā tathā | 
 +                        <caesura/> 
 +                         alamū<cb n="1"/>traviṣe raktā kasanā cāṣṭamī smṛtāḥ ||</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.96"><l>tābhir daṣṭe śiroduḥkham ādaṃśe kaṇḍur eva ca | 
 +                        <caesura/> 
 +                         bhavanti ca viśeṣeṇa<cb n="2"/> gadāḥ śleṣmikavātikāḥ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.97"><l>sauvarṇṇikā lājavarṇṇā jāliny eṇīpadī tathā | 
 +                        <caesura/> 
 +                         kṛ<pb ana="156r IMG_0024.JPG" facs="143" n="156r"/><lb n="1"/>ṣṇāgnimukhyau kākāṇḍā mālāguṇy aṣṭamī smṛtāḥ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.98"><l>tābhir daṣṭe daṃśakothaḥ pravṛttiḥ<cb n="1"/> 
 +                        kṣatajasya ca | 
 +                        <caesura/> 
 +                         jvaro dāho 'tisāraś ca gadāḥ syuś ca tridoṣajāḥ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.99"><l>piṭakā vividhākārā maṇḍalāni mahānti ca || 
 +                        <caesura/> 
 +                         śo<cb n="2"/>phā mahānto mṛduvo raktāḥ śyāvāś calās tathā |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.100"><l>sāmānyaṃ sarvalūtā<add place="above">nā</add>
 +                        etad ādaṃśala<lb n="2"/>kṣaṇaṃ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         viśeṣalakṣaṇaṃ tāsāṃ vakṣyāmi sacikitsitaṃ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.101"><l>trimaṇḍalāyā vahalaṃ daṃ<cb n="1"/>śaḥ kṛṣṇaṃ 
 +                        kṣaraty asṛk | 
 +                        <caesura/> 
 +                         vādhiryaṃ kaluṣā dṛṣṭis tathā dāhaś ca netrayoḥ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.102"><l>tatrārkamūlaṃ rajanī nākulī pṛśnipa<cb n="2"/>rṇṇikā || 
 +                        <caesura/> 
 +                         nastaḥ karmaṇi śasyante pādābhyaṅgāñjaneṣu ca |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.103"><l>śvetāyāḥ piḍakā<lb n="3"/> daṃśe śvetā 
 +                        kaṇḍūmatī bhavet | 
 +                        <caesura/> 
 +                         dāhamūrcchājvaravatī visarpakledarukkarī<cb n="1"/></l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.104"><l>tatra candanarāsnailahareṇunalavañjulāḥ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         kuṣṭhalāmajjakaṃ vakraṃ naladaṃ cāgado hitaḥ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.105"><l>ādaṃśe piṭakās tā<cb n="2"/>mrā sthirā kapilayā 
 +                        bhavet | 
 +                        <caesura/> 
 +                         śiraso gauravaṃ dāho bhavej jantoś ca netrayoḥ </l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.106"><l>padma<pc> </pc><lb n="4"/>padmaka<pc> </pc>kuṣṭhaila<pc> </pc>karañja<pc> </pc>kakubha<pc> </pc>tvacaḥ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         sthirā<pc> </pc>kampilyapāmārga<pc> </pc>dūrvā<pc> </pc>vrāhmyau<cb n="1"/> viṣāpahāḥ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.107"><l>ādaṃśe piṭakā pītā pītayā jāyate sthirā | 
 +                        <caesura/> 
 +                         tathā cchardijvaraḥ śūlo rakte syātāñ ca loca<cb n="2"/>ne |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.108"><l>tatreṣṭhāḥ kakubhośīramuñjāvalvajavañjalāḥ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         kuśakāśavaṃśakiṇihī śi<lb n="5"/>rīṣakakubhatvacaḥ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.109"><l>raktamaṇḍalavaddaṃśe piṭakāḥ sarṣapā iva | 
 +                        <caesura/> 
 +                         dū<cb n="1"/>yate tāluśoṣaś ca dāhaś calaviṣānvite |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.110"><l>tatra priyaṃguhrīverakuṣṭhalāmajjakāni vā | 
 +                        <caesura/> 
 +                         agadaḥ śatapu<cb n="2"/>ṣpā ca sapippalavaṭāṅkurāḥ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.111"><l>pūtimūtraviṣādaṃśo visarpī kṛṣṇaśoṇitaḥ |<lb n="6"/> 
 +                        <caesura/> 
 +                         kāsaśvāsavamīmūrcchājvaradāhasamanvitaḥ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.112"><l>manaḥśilālamadhukakuṣṭha<pc> </pc><cb n="1"/>padmakacandanaiḥ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         lāmajjakayutais tatra viṣanāśaḥ prakīrttitaḥ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.113"><l>daṃśaḥ sapāṇḍupiṭako dāhakledasamanvi<cb n="2"/>taḥ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         raktayā raktaparyanto vijñeyaś coṣasaṃyutaḥ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.114"><l>cikitsā tatra hrīveracandano<lb n="7"/>śīrapadmakaiḥ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         karttavyārjunaśelubhyāṃ tvagbhir <damage agent="torn" cert="high"><supplied>āmrātaka</supplied></damage>sya ca |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.115"><l>picchilaṃ<cb n="1"/> kasanādaṃśā rudhiraṃ 
 +                        śītalaṃ sravet | 
 +                        <caesura/> 
 +                         śvāsakāsau ca <damage agent="torn" cert="high"><supplied>tatroktaṃ</supplied></damage> 
 +                        raktalūtācikitsitaṃ |</l></lg> 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.120"><l>sarveṣām eva yuñjī<cb n="2"/>ta viśe 
 +                        śleṣmātakatvacaṃ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         dhīraḥ sarvavikāreṣu tathā cākṣīvapippalaṃ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.121"><l>kṛ<pb ana="156v IMG_0025.JPG" facs="144" n="156v"/><lb n="1"/>cchrasādhyā viṣā hy aṣṭau lūtāḥ proktā 
 +                        yathāgamaṃ | 
 +                        <caesura/> 
 +                        <unclear reason="torn"><supplied>avārya</supplied></unclear><pc> </pc>viṣavīryāṇāṃ 
 +                            lakṣaṇā<cb n="1"/>ni nivodha me |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.122"><l>dhyātaḥ sauvarṇṇikādaṃśaḥ sapheno<unclear reason="torn"> matsyagandhi</unclear>kaḥ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         kāsaśvāso jvaras tṛṣṇā mūrcchā cātra sudāruṇāḥ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.123"><l>dhyāmaḥ pūti sraved raktam 
 +                            ā<unclear>dāṃśe</unclear> lājavarṇṇayā | 
 +                        <caesura/> 
 +                         dāho mūrcchātisārau ca śiroduḥkha<lb n="2"/> ca jāyate |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.124"><l>ghoro daṃśaś ca jālinyā rājimāṇ avadīryate | 
 +                        <caesura/> 
 +                         stambhaḥ śvāsas tamo<cb n="1"/>vṛddhis tāluśoṣaś ca tatkṛtaḥ 
 +                        |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.125"><l>eṇīpadā mahādāho daṃśaḥ kṛṣṇatilākṛtiḥ 
 +                        <caesura/> 
 +                         tṛṣṇāmūrcchājvaracchardiḥ śvāsakāsasama<cb n="2"/>nvitaḥ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.125.add-1"><l> 
 +                        <unclear>kṛṣṇayā kṛṣṇa</unclear>paryanto nimnamadhyo ticoṣavān | 
 +                        <caesura/> 
 +                         pāṇḍumūrcchāvamīdāhaḥ śvā<lb n="3"/>sakāsasamanvitaḥ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.125.add-2"><l> daṃśo gnimukhyo vijñeyo dagdhaḥ sphoṭāḥ 
 +                        savedanaḥ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         coṣa<cb n="1"/>kaṇḍūromaharṣo dāhajvaranipīḍataḥ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.126"><l>daṃśaḥ kākāṇḍikādaṣṭe pāṇḍurakto tivedanaḥ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         hikkākāsas tṛṣāmūrcchā<cb n="2"/>nidrāhṛdrogapīḍitaḥ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.127"><l>rakto daṃśo madhūgandhir mālāguṇyātivedanaḥ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         vidīryate ca va<lb n="4"/>hudhā dāhamūrcchājvarānvitaḥ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.128"><l>asādhyānām api bhiṣak prayuñjīta cikitsitaṃ 
 +                            |<cb n="1"/>
 +                        <caesura/> 
 +                         doṣocchrāyo viśeṣeṇa cchedakarmavivarjitaṃ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.129"><l>sādhyābhir atha lūtābhir daṣṭamātrasya dehinaḥ 
 +                        | 
 +                        <caesura/> 
 +                         vṛddhipatreṇa ma<cb n="2"/>timāṃ samyag ādaṃśam uddharet |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.129.add-1"><l> jamvoṣṭhena sutaptena dahed ākaravāraṇāt 
 +                        | </l></lg> 
 + 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.131ab"><l>madhusaindha<lb n="5"/>vasaṃyuktair agardai 
 +                        lepayet tataḥ |</l></lg> 
 + 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.133ab"><l>kṣīriṇāṃ tvakkaṣāyeṇa 
 +                        kusumbhamadhusaindhavaiḥ |<cb n="1"/></l></lg> 
 + 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.137"><l>kiṇva<pc> </pc>guggula<pc> </pc>godantapārāvatamalair api | 
 +                        <caesura/> 
 +                         viṣavṛddhikarañ cānnaṃ hitvā saṃbhojanaṃ hitaṃ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.138"><l>viṣebhyaḥ khalu sarvebhyaḥ<cb n="2"/> karṇṇikām 
 +                        arujāṃ sthirāṃ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         pracchayitvā madhuyutaiḥ śodhanīyair upācaret | </l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.138.add"><l> sadāhapā<lb n="6"/>kāny annena cikitsed 
 +                        dṛṣṭavā bhiṣak |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.139"><l>saptaṣaṣṭhasya kīṭānāṃ śatasyaitad vibhāga<cb n="1"/>śaḥ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         daṣṭalakṣaṇam ākhyātaṃ cikitsāñ cāpy ataḥ paraṃ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.140"><l>saviṃśam adhyāyaśatam etad uktaṃ vibhāgaśaḥ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         ihoddiṣṭā<cb n="2"/>n anirdiṣṭān arthā vakṣyāmi cottare ||</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.140.add-1"><l> śāstraṃ śāstrasamutpattiṃ 
 +                        vyādhikāryavālāvalaṃ 
 +                        <caesura/> 
 +                         sū<lb n="7"/>trabhūtaṃ samāsena ślokasthānaṃ pracakṣate ||</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.140.add-2"><l> doṣāhārāpacāraiś ca sāgantuvyā<cb n="1"/>dhilakṣaṇaṃ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         avasthālakṣaṇañ caiva nidānaṃ sthānam ucyate ||</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.140.add-3"><l> sambhavaś caiva dehasya 
 +                        dhāturindriyamarmasu | 
 +                        <caesura/> 
 +                         sirā<cb n="2"/>dīnāñ ca sarveṣāṃ śārīre kathitam mayā |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.140.add-4"><l> yathāsthānopadiṣṭānāṃ viditānāñ ca 
 +                        lakṣaṇaiḥ | 
 +                        <caesura/> 
 +                        <pb ana="157r IMG_0023.JPG" facs="145" n="157r"/><lb n="1"/>vyādhīnā sādhanaṃ śāstre cikitsitam iti smṛtāṃ ||</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.140.add-5"><l> sthāvare jaṅgame caiva viśe hitavika<cb n="1"/>lpanaṃ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         sādhanaṃ caiva kārtsnye kalpasthānaṃ tad ucyate ||</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.140.add-6"><l> sāhasro vistaraḥ pūrvaṃ 
 +                        prajāpatimukhodbhavaḥ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         saviṃśadadhyāya<cb n="2"/>śataṃ mayā va<add place="above"><unclear reason="faded" resp="m. sec.">tsa</unclear></add> prakīrttitaṃ ||</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.141"><l>sanātanatvāt vedānām akṣaratvāt tathaiva ca | 
 +                        <caesura/> 
 +                         dṛṣṭādṛṣṭaphalatvāc ca<cb n="2"/> hitatvāc cāpi dehināṃ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.142"><l>vāksamūhārthavistārāt pūjitatvāc ca dehiṣu | 
 +                        <caesura/> 
 +                         cikitsitā<cb n="1"/>t puṇyatamaṃ na kiñcidapi suśrutaḥ |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.143"><l>ṛṣer indraprabhāvasya tasmād amṛtajanmanaḥ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         dhārayitvedam amalaṃ matam paramasamma<cb n="2"/>taṃ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         uktācārasamācāraḥ pretya ceha ca nandati |</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.143.add-1"><l> śeṣāṇām api tantrāṇāṃ yuktijño lo<lb n="3"/>kavāndhavaḥ | </l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.143.add-2"><l> 
 +                        <caesura/> 
 +                         yat kiṃcid ābādhakaran tad yasmāc chalyasañjñitaṃ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         vyāptāny aṅgāny atas te<cb n="1"/>na śalyajñānena sūriṇā | </l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.143.add-3"><l> ataś cāsya viśeṣeṇa gatir na 
 +                        pratiṣidhyate | 
 +                        <caesura/> 
 +                         yathā svaviṣayasthasya rājño valavato gatiḥ |<cb n="2"/> 
 +                    </l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.143.add-4"><l> upadravānāṃ nirdeśo nidānaṃ vyañjanāni 
 +                        ca | 
 +                        <caesura/> 
 +                         jvarādīnāñ cikitsārtham uttaran tantram u<lb n="4"/>cyate ||</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.143.add-5"><l> bhavati cātra ||<lb n="4"/> 
 +                        <caesura/> 
 +                         idan tu yaḥ pañcasu sanniveśitaṃ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         saviṃśadadhyāyaśataṃ<cb n="1"/> sahottaraṃ | 
 +                        <caesura/> 
 +                         paṭhet sa rājño rhati vaidyapūjitaḥ 
 +                        <caesura/> 
 +                         kriyām prayoktuṃ bhiṣag āgatakramaḥ ||</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.143.add-6"><l> annarakṣā sthā<cb n="2"/>varaviṣaṃ 
 +                        jaṅgamañ ca viṣaṃ tathā | 
 +                        <caesura/> 
 +                         sarpadaṣṭaviṣājñanaṃ sarpadaṣṭacikitsitaṃ || 
 +                        <caesura/> 
 +                         mū<lb n="4"/>ṣikā dundubhiś caiva kīṭākalpena cāṣṭamaḥ ||</l></lg> 
 + 
 +                    <lg xml:id="SS.5.8.trailer2"><l>sauśrute śalyatantre kalpasthānaṃ<cb n="1"/> samāptaḥ || ❈ ||</l></lg> 
 + 
 + 
 +                    <milestone ana="line 4" facs="157r IMG_0023.JPG" n="157r" unit="digital_image"/> 
 + 
 + 
 +                </div>
  
-               <l xml:id="SS.5.1.85">pippalīmadhukakṣaudraśarkarekṣurasāmvubhiḥ | 
-                  <caesura/> 
-                  chardayed guptahṛdayo yadi<cb/> pītaṃ bhaved viṣam iti || kalpe 1 ||<unclear 
-                     extent="1" unit="char"/>||</l> 
             </div>             </div>
-         </div+        </body
-      </body+    </text
-   </text>+ 
 +    <!--    <facsimile> 
 +        <graphic url="https://zenodo.org/api/iiif/record:6474120/manifest"/> 
 +    </facsimile>--> 
 + 
 +    <facsimile> 
 + <graphic url="https://iiif.archive.org/iiif/699-updated-filenames/manifest.json"/> 
 +    </facsimile> 
 + 
 </TEI> </TEI>